![Divyanga Divyanga](https://www.mahamtb.com/Encyc/2024/5/13/Divyanga_202405131827028562_H@@IGHT_350_W@@IDTH_696.jpg)
मुंबई (प्रतिनिधी) : जिथे रामाचे नाव जोडले जाते तिथे कोणताही अडथळा नाही. या विधानाची पूर्तता करून आज अनेक दृष्टिहीन व्यक्ती (Divyang) आपल्या मनाच्या डोळ्यांनी आणि बोटांच्या स्पर्शाने अखंड रामायण आणि सुंदरकांडचे पठण करत आहेत, जे आता त्यांच्या उपजीविकेचेही माध्यम आहे. जयपूरस्थित लुई ब्रेल डेव्हलपमेंट इन्स्टिट्यूट फॉर द ब्लाइंडने त्यांना ही संधी दिली आहे. या संस्थेत यापूर्वी शिक्षण घेतलेले तरुणही येथे शिकण्यासाठी येणाऱ्या विद्यार्थ्यांना ब्रेल लिपीतून अखंड रामायण पठणाचा सराव करायला लावत आहेत.
हे वाचलंत का? : बद्रीनाथ मंदिराचे दरवाजे यात्रेकरूंसाठी झाले उघडे
लुई ब्रेल डेव्हलपमेंट इन्स्टिट्यूट फॉर द ब्लाइंडचे सचिव ओमप्रकाश अग्रवाल यांनी सांगितले की, सहा बिंदूंच्या समायोजनासह तयार केलेली ब्रेल लिपी बोटांच्या स्पर्शाने वाचली जाते. संपूर्ण रामचरितमानस ब्रेल लिपीमध्ये लिहिलेला आहे. अनेक मुलांनी ब्रेल लिपीत रामचरितमानस वाचण्याचा चांगला सराव केला आहे आणि काही माजी विद्यार्थ्यांप्रमाणे त्यांनाही ते उपजीविकेचे माध्यम बनवायचे आहे. ४४ वर्षांपूर्वी संस्थेची स्थापना करणारे अग्रवाल हे स्वत: दृष्टिहीन आहेत.
ब्रेल लिपीतून रामायण पठण शिकलेल्या १२ विद्यार्थ्यांनी रामायण पठण हे आपल्या उदरनिर्वाहाचे माध्यम बनवले आहे. सात दृष्टिहीन सदस्यांचा हा गट ब्रेल लिपीत रामायण आणि गीता वाचून उदरनिर्वाह करत आहे. गटातील सातही सदस्य दररोज रामायण पठणाचा सराव करतात. ते म्हणतात की लहानपणापासूनच रामायणासोबतच इतर धार्मिक ग्रंथही आम्हाला ब्रेल लिपीमध्ये शिकवले गेले. भोपाळ, उत्तर प्रदेश अशा देशाच्या इतर भागातही अशी काही मंडळे आहेत. हे सर्वजण रामायणाचे पठण करून देव भक्तीसह आपली उपजीविका करतात. रामासाठी मनाच्या डोळ्यांनी आणि बोटांच्या स्पर्शाने रामायणाचे पठण करणारे हे बांधव समाजासाठी प्रेरणादायी आहेत.