विविध

जगाच्या पाठीवर तिचे दुःख

पाकिस्तानमधील ५०० ते ७५० मुलींची फसवणूक केली गेली. त्यांची लग्नाच्या नावाने अक्षरशः खरेदी केली गेली. खरेदी कसली तर तिच्या आईबापाला थातुरमातुर रक्कम दिली गेली. त्यानंतर त्या मुलींना चीनमध्ये नेले जायचे. तिथे त्यांना वेश्याव्यवसायात जबरदस्तीने ढकलले गेले. मात्र, याची वाच्यता किंवा जाब पाकिस्तानने चीनला विचारला नाही. या सगळ्या काळ्या आणि अतिशय क्रूर धंद्यात चीनबरोबरच पाकिस्तानचे काही स्थानिकही सहभागी आहेत, असा संशय आहे. मात्र, पाकिस्तानमध्ये या प्रकरणाबद्दल काय प्रतिक्रिया असतील? ..

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-२३

चैतन्यशक्ती ही भौतिक अस्तित्व नसलेली, पण गतिशील शक्ती आहे. जेव्हा माणूस कुठलीही अनुचित गोष्ट करतो, शारीरिक व मानसिक पातळीवरचुकीच्या गोष्टी करत असतो, तेव्हा या चैतन्यशक्तीच्या कामात अडथळा येतो. चैतन्यशक्ती थोडीशी कमजोर होते...

अलौकिक असामान्यत्व

खऱ्या अर्थाने कुठल्याही परिस्थितीत आपली ऊर्जा व प्रेरणा जीवंत ठेवणारी माणसे शेवटी ‘असामान्य’ असतात. म्हणून आपल्याला एखादी वेगळी गोष्ट मिळवायला हवी असे वाटते, तर ती मिळविण्यासाठी जीवाचे रान करणाऱ्या व्यक्ती अलौकिक काम करून दाखवितात. तथापि, शेवटी असामान्य अस्तित्वाचा उदय कशात होतो? केवळ कृतीत? वा विचारात? खरे तर विचार व कृतीचा उद्गम जिथे होतो, त्या असामान्य तत्त्वज्ञानात...

पाणीबाणीशी जगाचा लढा

प्रदूषण आणि हवामान बदलामुळे जगभरातील देश जलसंकटांचा सामना करत असतानाच, सिंगापूरपासून जपानमधील लोक आपापल्या पद्धतीने यावर उत्तरे शोधतानाही दिसतात. अशाच काही नाविन्यपूर्ण पद्धती पाहूया, ज्यामुळे पाण्याच्या समस्येवर मात करता येऊ शकते...

स्टम्प व्हिजन : इमरानजी बाप बापच असतो...!

हल्ली या इमरानजींना फारसं कुणी गांभीर्याने घेत नाही पण, आज पाकिस्तानचा कर्णधार सर्फराजनेही इमरान खानकडे डोळेझाक केली. भल्या पहाटे त्यांनी ट्विट करून सर्फराज खानला नाणेफेक जिंकल्यास पहिली फलंदाजी करण्याचा सल्ला दिला होता...

वाचकपत्र : हिंदू सणांवर विनोद नको !

वटपौर्णिमा झाली की हिंदू सणाला सुरुवात होते. सणांच्या निमित्ताने जसे शुभेच्छा आणि सणांची माहिती देणारे संदेश सामाजिक माध्यमांतून फिरू लागतात तसे, या सणांचे विडंबन करणारे आणि त्यांवर विनोद करणारे संदेशही फिरू लागतात...

विश्वशांती संमेलनाची उपयुक्तता

भारतीय लोक जेव्हा अशा संमेलनासाठी नेपाळमध्ये दाखल होतात, तेव्हा सांस्कृतिक, वैचारिक, आध्यात्मिक आदानप्रदानास चालना मिळते. तसेच, पर्यटकांच्या संख्येत वृद्धी झाल्याने नेपाळच्या अर्थकारणासदेखील थोडेफार बळ प्राप्त होते. त्यामुळे दोन देशांतील नागरिक माणूस म्हणून मानवतेच्या भावनेतून एकमेकांच्या जवळ येण्याची शक्यतादेखील वृद्धिंगत होत असते...

योग थेरपी नव्हे, कल्याणकारी जीवनशैली!

योग म्हणजे दिवसातला केवळ अर्धा तास केली जाणारी आसने आणि प्राणायाम नव्हे; तर उर्वरित साडेतेवीस तास आचरण्याचे यम आणि नियमसुद्धा त्यात अंतर्भूत होतात. योग्य वयात त्यांचा संस्कार झाला, तर आजच्या बऱ्याच वैयक्तिक, कौटुंबिक आणि सामाजिक समस्या सुटतील, त्या निर्माण होणार नाहीत. २१ जून हा जागतिक योगदिन आहे. त्यानिमित्त वैद्य सुचित्रा सुधाकर कुलकर्णी यांचा हा खास लेख...

संघ संस्कारातून परिवर्तन लक्ष्मी नारायण जोशी विद्यार्थी आश्रम

सद्गुण आणि पावित्र्य यातून चिरकाल टिकणारा आनंद मिळतो, हे खरे आहे. तसेच मुलांवर जसे संस्कार घडवू तसे ते घडतात, याची प्रचिती आली रत्नागिरी जिल्ह्यातील, दापोली तालुक्यापासून २८ किमी अंतरावर वसलेल्या कोळथरेवासीयांना. कारण, येथील 'लक्ष्मी नारायण जोशी विद्यार्थी आश्रम.' या आश्रमामध्ये येणारे बहुतांशी गरजू विद्यार्थी, तर काही कौटुंबिक-सामाजिक परिस्थितीने गांजलेले. त्यात पालकांनी हतबल होऊन, परिस्थितीपुढे हात टेकून आपल्या पाल्यांना या विद्यार्थी आश्रमात पाठवलेले.स्थानिक, पंचक्रोशीतीलच नव्हे, तर कोकणासह मुंबई-पुण्या..

मोडीमहर्षी कृष्णा म्हात्रे

पेण सारख्या कोकणातील गावात जन्मलेल्या आणि जेमतेम दहावीपर्यंतचे शिक्षण घेतलेल्या आणि अविरत प्रयत्नांतून कामगार चळवळ, मजदूर संघ, संघ असा प्रवास करत 'मोडी'ला नवसंजीवनी देणाऱ्या कृष्णा म्हात्रे यांचा आज ७५वा वाढदिवस! त्या निमित्ताने त्यांच्या जीवनप्रवासाची संक्षिप्त ओळख करून देणारा हा लेख.....

आता ‘ते’ गप्प का?

पोलिसांकडून किरण जगताप मारहाण व हत्याप्रकरणात दिरंगाई होत असतानाच भाजप खा. अमर साबळे यांच्यासह शहरातील पदाधिकारी व कार्यकर्ते मात्र जगताप कुटुंबीयांच्या पाठीशी असल्याचे चित्रही पाहायला मिळाले. तसेच मोर्चाही काढण्यात आला. परंतु, एरवी आक्रमक असलेल्या डाव्या, पुरोगामी, धर्मनिरपेक्ष वगैरे म्हणवल्या जाणाऱ्या संघटनांची मात्र या प्रकरणात दातखीळ बसली...

विविध धर्मप्रणालीतील चिह्नसंकेत - ख्रिश्चन क्रॉस ४

रेने गुनोन यांच्या ‘सिम्बॉलिझम ऑफ क्रॉस’ या पुस्तकांत ‘ख्रिश्चन क्रॉस’च्या पुरातत्त्व संशोधनाचा आणि त्यातील निष्कर्षाचा स्पष्ट उल्लेख केला गेला आहे. ख्रिस्तपूर्व तीन सहस्रके म्हणजेच आजपासून साधारण पाच हजार वर्षांपासून भारतीय उपखंड, चीन आणि अन्य पौर्वात्य देशात‘स्वस्तिक’ चिह्नाचा प्रसार झाला होता...

बार्टी : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा राष्ट्रीय वारसा जागवणारी अस्मिता

जातीयतेच्या विषैल उतरंडीचे स्वरूप संविधानामुळे बदलताना दिसत आहे. मात्र, तरीही आर्थिकस्तरावर प्रगती साधून सत्तेच्या दालनात स्वत:चे अस्तित्व निर्माण करणे कठीणच. मात्र, या सर्व कारणांना पुरून उरत 'डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन आणि प्रशिक्षण केंद्र,' पुणे (बार्टी) यांनी समाजाचा उत्कर्ष साधला आहे. जातीयतेमुळे निर्माण झालेल्या सर्वच कारणांना समतेच्या संधी उपलब्ध करून देताना 'बार्टी' आज डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना अभिप्रेत असलेला समाज निर्माण करण्यात अग्रेसर आहे...

नैसर्गिक उर्जेसाठी ‘सोलार ट्री’

घरात उभारण्यात आलेल्या ‘सोलार ट्री’ च्या माध्यमातून नागरिकाने महिनाभर किती वीज विद्युत मंडळाला दिली व किती वापरली याचे प्रमाण तपासून एकूण बिल काढले जाते. अशाप्रकारे नेट मीटरिंग असणारे ‘सोलार ट्री’ राज्यात पहिल्यांदा नाशिक येथे गंगापूर रोड येथील एका रो हाऊसमध्ये लावण्यात आले आहे. त्याविषयी सविस्तर.....

कायदे आणि समाजरिती

अमेरिकेच्या अल्बामा राज्यामध्ये एका अल्पवयीन मुलीवर तिच्या सावत्र काकाने बलात्कार केला. गुन्ह्यासाठी त्याला सजाही झाली. मात्र, अल्बामामध्ये कायदा आहे की, कोणत्याही परिस्थितीत गर्भपात करायचा नाही. त्यामुळे नाईलाजाने त्या मुलीला बाळाला जन्म द्यावा लागला. त्यानंतर अल्बामा राज्याच्या दुसर्‍या कायद्यानुसार, त्या नराधम बलात्कार्‍याने न्यायालयाकडे मागणी केली की, जेलमध्ये त्याला पालकत्व निभवायचे आहे. त्यामुळे बलात्कारातून झालेल्या बाळाचे पालकत्व मला द्यावे. हे कोणते कायदे? त्यानंतर अल्बामावर जगभरात स्त्रियांसाठी ..

स्टम्प व्हिजन : या पावसाचं करायचं काय ?

विज्ञानाच्या जोरावर माणूस चंद्रावर पोहचला खरा पण अखेर निसर्गापुढे तो आजही हतबल आहे... जगाला वाफेच्या इंजिनाची देण देणाऱ्या इंग्लंडमध्ये वाफेनं तयार होणाऱ्या ढगातून बरसणाऱ्या पावसाचं आता करायचं काय असा प्रश्न पडलाय... वाफेच्या इंजिनाचा शोध लावणाऱ्या थॉमस सॅव्हरीपासून ते जेम्स वॅट अशा दिग्गज संशोधकांची प्रकर्शनानं आठवण यावी इतकं पाणी इंग्लंड वर्ल्डकप आयोजकांचा डोळ्यात साचलंय...

भारताची 'इस्रायलनीती'

कित्येक इस्लामी देशांनी भारताशी सहकार्याचे धोरण स्वीकारले आणि आताची जागतिक परिस्थिती अशी आहे की, कोणताही इस्लामी देश सरळ सरळ भारताचा विरोध करू शकत नाही. म्हणजेच मोदींचे परराष्ट्र धोरण योग्यप्रकारे कार्यरत असल्याचे यातून स्पष्ट होते...

जिथे मृत्युचीही मती खुंटते...

उ. कोरियाच्या हुकूमशाहने आपल्याच एका जनरलला गुप्त माहिती अमेरिकेला दिल्याप्रकरणी चक्क हिंस्र पिराना माशांच्या टॅँकमध्येच फेकून दिले, तेही गुपचूप नाही, तर इतर अधिकार्‍यांच्या साक्षीने; जेणेकरून या गुन्ह्याची पुनरावृत्ती करायला कुणीही धजावणार नाही. ..

जगभरातल्या या कायद्यांचे काय?

जगाच्या पाठीवर महिलांना काही देशांमध्ये काय स्थान आहे, याचा मागोवा घेणे गरजेचे आहे. इस्रायल तसे आपले मित्रराष्ट्र, पण या देशामध्ये महिलांना तिच्या पतीपासून कितीही त्रास असला आणि त्याच्यापासून दूर जाणे तिच्या जगण्यासाठी महत्त्वाचे असले तरी ‘तिला हवा’ आणि ‘तिला वाटते’ म्हणून घटस्फोट घेता येत नाही...

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-२२

रुग्णाच्या आयुष्यात अनेक घटना, अनेक प्रसंग व अनेक घडामोडी घडत असतात. यापैकी सर्वच प्रसंग त्याच्या लक्षात नसतात. परंतु, असे काही महत्त्वाचे प्रसंग किंवा घटना असतात की, ज्या विसरल्या जात नाहीत व त्यामुळे रुग्णाच्या मनावर त्याचा कुठे तरी खोलवर परिणाम झालेला असतो...

सुप्रजा भाग-१२

मानसिक ताण, चिंता, चिडचिड, अतिविचार यापासून दूर राहावे. मनुष्य शरीर हे यंत्र नव्हे. त्यात बऱ्याच विविध पैलूंचा विचार करावा लागतो. बऱ्याच गोष्टींचा शरीरावर Cause and Effect परिणाम होतो. जसे ताण-तणावामुळे मानदुखी, राग, चिडचिड अति असल्यास 'अल्सर'चा त्रास होतो. खूप भीती, नकारात्मक विचारांमुळे Irritable Bowel Syndrome (IBS) इ. मानसिक कारणांमुळे शारीरिक आजार होतात...

हुकूमशाहीविरोधात हाँगकाँगचा संघर्ष

हाँगकाँग ही 'सोन्याचे अंडी देणारी कोंबडी' चिनी हुकूमत सहजासहजी सोडणार नाही आणि स्वतःच्या अस्तित्वासाठी हाँगकाँगचे नागरिक शांत बसणार नाहीत हे नक्की आहे. त्यामुळे येथील हा संघर्ष आणखीन उग्र होण्याची शक्यता आहे...

भारतीय जनमताची पाकला धास्ती

‘जुम्मे के दिन’ म्हणजेच शुक्रवारी पाकिस्तानी प्रसारमाध्यमात पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान यांनी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना एक पत्र लिहिल्याचे वृत्त प्रसारित झाले. या पत्रान्वये इमरान खान यांनी नरेंद्र मोदी यांच्यासमवेत काश्मीर मुद्द्यासह इतर मुद्द्यांवर चर्चा करण्याची तयारी दर्शवली आहे...

'बक्सा'ची यात्रा!

ईशान्य भारतातील बक्सा व्याघ्र प्रकल्प आणि त्यात बागडणाऱ्या रंगीबेरंगी फुलपाखरांच्या दर्शनाचे हे अनुभवचित्रण.....

विविध धर्मप्रणालीतील चिह्नसंकेत ख्रिश्चन क्रॉस ३

'स्वस्तिक' चिह्न प्रत्येकाला माहीत आहे. याची जाणीव प्रत्येकाला आहे. मात्र, प्रत्येकाला आकलन झालेला या चिह्नाचा अर्थ मात्र वेगवेगळा आहे. हा आहे 'कलेक्टिव अनकॉन्शस' म्हणजेच 'सामूहिक अबोध' सिद्धांताचा अनुभव...

समरस जीवनाची गाथा... कर्मवीर दादा इदाते

लोकनेते गोपीनाथजी मुंडे प्रतिष्ठान, जालगाव ता. दापोली, जि. रत्नागिरी या संस्थेच्यावतीने कर्मवीर दादासाहेब इदाते यांचा सत्तरी सोहळा आणि ‘कर्मवीर दादासाहेब इदाते सामाजिक समरसता पुरस्कार’ कार्यक्रमाचे आयोजन २ जून रोजी दापोलीला करण्यात आले होते. या कार्यक्रमानिमित्त दादा इदातेंच्या शब्दातीत व्यक्तिमत्त्वाचा, कार्याचा घेतलेला हा आढावा.....

नाणे धोरण आढावा - बाजारातील रोखता, आर्थिक वृद्धी आणि डिजिटल व्यवहारांना महत्त्व

नाणे धोरण समितीच्या तीन दिवसांच्या बैठकीनंतर दि. ६ जून रोजी समितीने एकमताने आपला अहवाल सादर केला आणि त्यात तीन प्रमुख बदल सुचविले. पहिला बदल म्हणजे, रेपो दरात २५ बेसिस अंकांची कपात केली..

जपानी सँडलसक्तीवरुन ‘छिथू’

खरेतर जपानी महिलांना न्याय मिळायलाच हवा. कारण, मानवी मूल्यांच्या संकेतानुसार त्या माणूस आहेत आणि त्यांच्या शरीरावर त्यांचा हक्क आहे. समाजसंस्कृतीच्या सकारात्मकता सांभाळून शरीरावर कोणता पोषाख, पादत्राणे असावीत, हे ठरविण्याचा त्यांना हक्क आहे...

अये देवि दुर्गे महाशक्तिरुपे!

१९९१ साली साध्वी ऋतंबरा यांच्या मार्गदर्शनाखाली ‘दुर्गावाहिनी’ची स्थापना करण्यात आली. मुली आणि महिलांमध्ये देश, समाज, धर्मसंस्कार यांची जागृती व्हावी, त्यांचे एक सक्षम संघटन असावे, हा त्यामागचा उद्देश. ‘दुर्गावाहिनी’चा एक उपक्रम म्हणजे ‘दुर्गावाहिनी शिबीर.’ कोकण प्रांताचे ‘दुर्गावाहिनी शिबीर’ कांदिवलीच्या शाळेत २६ मे ते २ जून रोजी पार पडले. यावेळी या शिबिराचे उद्घाटन श्रीरंग राजे यांनी केले. या शिबिरामध्ये कोकण प्रांताच्या २१ जिल्ह्यांच्या १३३ दुर्गा सहभागी झाल्या होत्या. या शिबिराचा हा आढावा...

अरुणा जेव्हा गायब होते...

सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेला नाशिक जिल्हा हा विविध जलस्त्रोतांनी समृद्ध आहे. ब्रह्मगिरी पर्वतावर उगम पावणाऱ्या गोदावरी नदीच्या अनेक उपनद्या नाशिक जिल्ह्यात आहे. त्यापैकीच एक महत्त्वाची उपनदी म्हणजे अरुणा नदी. मात्र, या अरुणा नदीचे दुर्दैव म्हणजे अनेक नाशिककरांना अरुणा नावाची नदी नाशिकमध्ये आहे, हेच माहीत नाही. याचे मुख्य कारण म्हणजे या नदीवर करण्यात आलेल्या बांधकामांमुळे ही नदीच गायब झाली आहे...

पाकी सैन्याची ‘ईदी’

पाकिस्तानी सैन्याने आगामी अर्थसंकल्पातील लष्करी निधीमध्ये स्वत:हून कपात करण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे. त्यामुळे पाकी सैन्याने ही इमरान खान यांना दिलेली ‘ईदी’च म्हटली पाहिजे...

श्रीलंकेतील धार्मिक संघर्ष

श्रीलंकेच्या भूमीवर इस्लाम आणि ख्रिश्चन हे परके धर्म नकोत असा या सिंहली बौद्ध समुदायाचे म्हणणे आहे. यातूनच 'बोदू बल सेना' ही कट्टर सिंहली बुद्धांची लढाऊ आणि आक्रमक संघटना उदयास येऊन या संघर्षांला व्यापकता निर्माण झाली...

विचार तसा आचार...

मुलं ही अनुकरणाने शिकतात, हे विसरून कसे चालेल? तेव्हा, आपल्या मुलांच्या हाती संगणक, मोबाईल, व्हिडिओ गेम देताना त्यांच्या डोळ्यासमोर नेमके काय चित्र आपण उभे करत आहोत, याचे पालकांनी भान ठेवायलाच हवे; अन्यथा पडद्यावरचा हिंसाचार, मुलांच्या आचारात उतरायला फारसा वेळ लागणार नाही...

उन्हाळ्यात कोणते अन्नपदार्थ वर्ज्य करावे?

ऋतुमानानुसार आपला आहार, विहार बदलणे तसे अपरिहार्य ..

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-२१

रुग्णांमध्ये दिसून आलेल्या स्वप्नांची मानसिक स्थिती व औषध सिद्धतेच्या वेळी औषधांमध्ये दिसून आलेली मानसिक स्थिती यांचा मेळ करून मग होमियोपॅथीचे ‘सम’ असे औषध शोधून काढले जाते व रुग्णाला दिले जाते...

सामान्य जीणे नसावे सर्वमान्य

जेव्हा आपल्याला आपल्याच सर्जनशीलतेवर विश्वास ठेवता येत नाही व एखादा धोका जाणीवपूर्वक घ्यायची प्रेरणा नसते तेव्हा आयुष्य हे मामुलीच असणार, यात कोणाला शंका नसावी. तेव्हा सर्वसामान्य व सर्वमान्य आरामदायी आयुष्य जगायचे की असामान्य आणि दुर्मीळ असे विधायक आयुष्य जगायचे याचा निर्णय घ्यायची गरज प्रत्येकाला आहे, हे खरे...

जागतिक कल सायकलकडे...

नुकताच सोमवारी म्हणजेच ३ जूनला ‘जागतिक सायकल दिन’ साजरा करण्यात आला. त्यानिमित्ताने जाणून घेऊया, सायकलचा सर्वाधिक वापर करणारी शहरे, भारताचे स्थान आणि सायकलच्या लाभाबद्दल.....

क्रिकेट अफगाणचे, संधी भारताची

मागील आठवड्यात विश्वचषकाच्या सराव सामन्यावेळी अफगाण संघाने पाकचा पराभव केला असता अफगाणी नागरिकांनी घराबाहेर येत बंदुकीच्या फैरी हवेत झाडत आपला आनंद साजरा केला. अफगाणी नागरिक पाकला त्यांचा कट्टर प्रतिस्पर्धी आणि राजकीय शत्रू मानत असल्याने पाकवरील सराव सामन्याचा विजयदेखील त्यांच्यासाठी महत्त्वाचा आणि मोलाचा ठरला आहे...

विविध धर्म प्रणालीतील चिह्नसंकेत : ख्रिश्चन क्रॉस २

आपल्या लेखमालेच्या 'प्रतीके आणि चिह्न यांचा अभ्यास' या प्राथमिक उद्देशानुसार मागील भागात ख्रिश्चन धर्मातील 'क्रॉस'ची आपण माहिती करुन घेतली. आजही या 'क्रॉस'विषयी अधिक रंजक माहिती जाणून घेऊया...

मलालाला मलाल वाटतो का?

भारताशी स्पर्धा करताना मलालाने आपल्या देशाचा आर्थिक, सामाजिक, राजकीय, धार्मिक आणि भौगोलिक दृष्टीनेही विचार करायला हवा होता. ६० सेकंदांच्या प्रतिकात्मक खेळात भारताची माघार झाली असेल. पण, जगाच्या व्यासपीठावर वास्तवरूपात सर्वच आघाड्यांवर भारत हा नेहमीच प्रगतिपथावर राहिला आहे...

छाया दुष्काळाची... गरज एकत्रित प्रयत्नांची!

टेकड्यांवर वसलेले नाशिक शहर. ‘धरणांचा जिल्हा’ म्हणून असणारी ओळख, पूर्वीचे ‘गुलशनाबाद’ अशी ख्याती. अगदी मराठवाड्याचीदेखील तहान भागविणारा नाशिक जिल्हा आज जीव हेलावून टाकणाऱ्या दुष्काळाचा सामना करताना दिसत आहे. दुष्काळावर मात करण्यासाठी सर्वांनी एकत्रित प्रयत्न करणे गरजेचे आहे...

'याच' प्रसंगामुळे अहिल्यादेवींचे जीवन पालटले

माणकोजी शिंदे-पाटील यांची अहिल्या नावाची ही मुलगी लहानपणापासूनच धाडसी होती. तसेच राज्यकर्त्यांना आवश्यक असणारे सर्व गुण तिच्याजवळ लहानपणापासूनच होते...

थोर समाजसेवक पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर

अहिल्यादेवींनी आपल्या राज्यातील लोकांना जाती किंवा धर्माच्या नावाखाली अस्पृश्यता पाळण्यावर बंदी घातली आणि सर्वांना समान शिकवण दिली. आपल्या स्वतःच्या मुलीचा आंतरजातीय विवाह करून स्वतःच्या घरापासून त्यांनी सुधारणेची सुरूवात केली...

नव्यापेक्षा जुन्या ‘कार मार्केट’ची आगेकूच का?

जुन्या ४० लाख गाड्या २०१८-१९ यावर्षी विकल्या गेल्या. यापैकी १८ टक्के गाड्या संघटित क्षेत्रात विकल्या गेल्या. ३२ टक्के गाड्या ग्राहकांच्या थेट समोरासमोर विकल्या गेल्या. १६ टक्के गाड्या असंघटित क्षेत्रात विकल्या गेल्या, तर ३४ टक्के निम्म संघटित क्षेत्रात विकल्या गेल्या. संघटित डिलर्स शोरुममध्ये व्यवहार करतात. निम्मे संघटित डिलर्स प्रामुख्याने गॅरेजमध्ये व्यवहार करतात. ..

बळजबरीच्या लग्नगाठी...

ब्रिटनच्या ‘फोर्स्ड मॅरेज युनिट’ (एफएमयु)च्या आकडेवारीनुसार, २०१८ साली ब्रिटनच्या नागरिकांचे पाकिस्तानींबरोबर असे तब्बल ७६९ मर्जीविरोधात विवाह पार पडले. त्याखालोखाल १५७ अशा बळजबरीच्या लग्नगाठी बांगलादेशींनी, तर ११० अशीच प्रकरणे भारतीयांच्या बाबतीत नोंदवली गेली. यातील दुसरी गंभीर बाब म्हणजे, बळजबरीच्या या बंधनात अडकलेल्या या ब्रिटिश महिला नसून ब्रिटिश पुरुषांची संख्या यात सर्वाधिक आहे. त्यातही ३० टक्के पुरुष हे एकट्या लंडनमधले आहेत. याचे कारण तसे अगदी स्पष्ट आहे...

काळा पैसा होईना गोरा...

स्वीत्झर्लंडने काळ्यापैशाबद्दल संशयितांची यादीच भारताकडे सुपूर्द केली असून कर बुडवणार्‍यांच्या मागे चौकशीचा फेराही सुरू झाला आहे...

‘रॅगिंगचा‘ आवळता फास

महाराष्ट्रात २००९ ते २०१९ पर्यंत ‘रॅगिंग’च्या तक्रारी केलेल्या मुलामुलींची संख्या ही १६० मुले तर ३५ मुली अशी आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी न घाबरता, या विरोधात आवाज उठवायलाच हवा...

घटस्फोट आणि आयर्लंड

जगभरात विवाह संस्कार, संस्था यांच्यामध्ये आश्चर्यकारक विविधता आणि तितकेच आश्चर्यकारक साम्यही आढळून येतेच येते. विविधता ही विवाह कोणत्या पद्धतीने करायचा, काय विधी करायचे? विवाहाच्या वेळच्या खानपान पद्धती वगैरेंमध्ये प्रामुख्याने असते. अर्थात, विवाहामध्ये साम्य असते, ते एकाच बाबतीत की एक स्त्री आणि एक पुरुष या दोन सजीवांची एकत्र जीवन जगण्यासाठीची सुरुवात होते. पुढे मानवी स्वभावानुसार या दोघांच्या सहजीवनात त्या त्या परिसरातील प्रथा-रूढींनुसार खूप काही घडते, ते जे काही घडणे असते, त्यामध्ये जगभरात आश्चर्यकारक ..

सुप्रजा भाग-११

गर्भिणी अवस्थेतील काही तक्रारींबद्दल मागील लेखांत आपण माहिती करुन घेतली. उलट्या, मळमळ, मलबद्धता आणि मूळव्याध-भगंदरावर काही सोपे घरगुती उपायही आपण जाणून घेतले. तेव्हा, आजच्या भागात गर्भिणींना प्रामुख्याने जाणवणारे सर्दी-पडसे, खोकला यांसारख्या त्रासांविषयी, त्यावरील घरगुती उपचारांविषयी सविस्तर जाणून घेऊया...

सामान्य ते असामान्य...प्रवास सर्जनशीलतेचा

आपण आयुष्यात एन्ट्री घेतल्यावर आपल्या जगण्यासाठी आवश्यक असलेल्या अनेक दैनंदिन गोष्टी आपण सतत करत असतो. ..

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-२०

होमियोपॅथिक तपासणीमध्ये एखाद्या रुग्णाची शारीरिक वा मानसिक स्थिती जाणून घेताना त्या रुग्णाचे बालपणापासूनचे वागणे किंवा स्वभाव व लहान असताना त्याला झालेले आजार, हे जाणून घेणे फार उपयुक्त असते. बर्‍याच वेळेला मोठेपणी माणसाचे वागणे हे तडजोडयुक्त असते. ..

शाळेतील दंगामस्तीचाही विमा

जिनेव्हात झालेल्या जगातल्या पहिल्या ज्ञात विमा करारापासून आजपर्यंत विमा क्षेत्राचा प्रचंड विस्तार झाल्याचे आपल्याला दिसते...

प्रश्न वृक्ष सोयरिकीचा

नुकतीच संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या वतीने जगातील राष्ट्रांमधील वृक्षगणना करून त्या राष्ट्रांतील लोकसंख्येच्या प्रमाणात प्रती व्यक्ती मागे किती वृक्ष संख्या आहे, याचा अहवाल सादर करण्यात आला. त्यातील आकडेवारी ही खरोखरच विचार करावयास भाग पाडणारी आहे...

बंगालात भगव्याचा पुन्हा उदय

आधी 35 वर्षांच्या सत्तेत डाव्यांनी स्वत:च्या कार्यकर्त्यांनी भरून ठेवलेले प्रशासन आता ममतांचे मिंधे असल्याचे दाखवत स्वत:चा हिंदुत्वविरोधी अजेंडा राबवितानाही याच निवडणुकात प्रकर्षाने दिसले. अत्यंत उच्च पदांवरचे अनेक अधिकारी प्रत्यक्ष रस्त्यात उतरून भाजपविरोधी कारवाया करताना आणि ममतांच्या प्रचारात भाग घेताना दिसले...

मेहबूबांची दास्ताँ मिटली...!

संपूर्ण देशभरामधील निवडणुकीमध्ये आणि जम्मू-काश्मीरच्या निवडणुकीमध्ये कायमच अंतर राहिले आहे. कश्मीर खोऱ्यातील अनंतनाग, बारामुल्ला आणि श्रीनगर या तीन जिल्ह्यांतील काही भागांमध्ये रूतून बसलेला दहशतवाद हेच त्याचे कारण आहे. या जिल्ह्यातील काही तुरळक भागामध्ये अतिरेकी लपूनछपून दहशतवादी कारवाया करतात, मात्र त्यांच्या कारवायांना जगभर अतिप्रसिद्धी दिली जाते. त्यावरूनच जम्मू-काश्मीरच नव्हे, तर देशाच्याही निवडणूक मानसिकतेवर बदल होतो..

स्मृतींकडून राहुल चारीमुंड्या चित

एकेकाळी ज्या राज्यावर काँग्रेसची निरंकुश सत्ता होती, त्या पक्षाची अवस्था या निवडणुकीत मात्र अतिशय दारूण झाली. त्या पक्षास आणि त्या पक्षाचे अध्यक्ष राहुल गांधी, पूर्व उत्तर प्रदेशची जबाबदारी सोपविण्यात आलेल्या प्रियांका गांधी यांच्यासह काँग्रेसच्या अन्य नेत्यांना आणि उमेदवारांना तोंड लपविण्यासही जागा उरली नाही...

ईशान्येचा कौल मोदींच्या विकासनितीला

उत्तर प्रदेशात निर्माण झालेला राजकीय तिढा सोडविण्यासाठी भाजप नेतृत्व ईशान्येकडे मोठ्या आशेने पाहात असताना ईशान्येत उत्तर प्रदेशपेक्षा मोठा तिढा निर्माण झालेला दिसत होता. बांगलादेशातील निर्वासित हिंदूंच्या वाट्याला आलेल्या नरकयातनांशी, देशावर फाळणी लादणाऱ्या काँग्रेसला काही देणेघेणे असण्याची शक्यता नव्हतीच, परंतु राजकीय नुकसान सोसूनही हा विषय धसास लावण्याचा भाजपचा इरादा होता. भाजपच्या ईशान्येतील यशाकडे या पार्श्वभूमीवर पाहिले की, त्या यशाची झळाळी आपल्या लक्षात येईल...

अ‘शोक’पर्व संपले!

२०१९च्या निवडणुकीत, नांदेड लोकसभा मतदारसंघात माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण यांचा तब्बल ५० हजार मतांनी पराभव झाला आणि भाजपचे प्रताप पाटील चिखलीकर यांना जनतेचा कौल मिळाला. चिखलीकरांच्या या विजयाने नांदेड जिल्ह्याचे अ’शोक’ पर्वच संपले...

माओवाद्यांची आर्थिक नाकेबंदी आवश्यक

माओवादाला नेस्तनाबूत करायचे असेल तर माओवाद्यांचे खंडणीराज्य संपवले पाहिजे. २०१६ मधील आकडेवारीनुसार, माओवादी १५०-२५० कोटी रुपयांची खंडणी वेगवेगळ्या माध्यमातून गोळा करताहेत. सरकारी निविदा, योजना, कारखाने, व्यावसायिक आणि इतर लोकांकडून खंडणी वसूल करतात. यापैकी कोणाकडून किती खंडणी वसूल करायची याचेही दर ठरलेले आहेत. ..

वारसा आणि समकालीन महत्त्व यांचे प्रतिनिधीत्व करणारे भारतातील पहिले संग्रहालय नाशिकमध्ये

विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला म्हणजे १९२० मध्ये छत्रपती शाहू महाराजांनी पायाभरणी केलेल्या पंम्पिंग स्टेशन, गंगापूर रोडवरील उदोजी मराठा बोर्डिंग येथे मागील तीन वर्षांपासून संग्रहालय उभारणीचे काम सुरू आहे. संस्थेच्या या संग्रहालयाद्वारे भारतीय शिक्षण प्रशिक्षण विकास, स्थानिक व ग्रामीण शाळांचा उदय व इतिहास, भारतीय शालेय इतिहासाची उत्क्रांती आणि शाळा प्रायोजक शैक्षणिक वारसा संपत्ती आदी विषयांवर वैशिष्ट्यपूर्ण प्रदर्शने भरविण्याचा मानस आहे...

पुत्री श्रद्धा अन् पिता श्रीराम मांडले यांचे पुनर्निर्माण

'जुने ते सोने' या म्हणीप्रमाणे श्रीराम मांडले यांनी जुन्या काष्ठाच्या टेक्स्चरचाही चपखलपणे विचार करून विषयाचे माध्यम निश्चित केले...

पाकमध्ये धूर आणि जाळ

पाकिस्तानमधल्या प्रमुख वर्तमानपत्रांमधील संपादकीय आणि प्रमुख लेख मोदींवरच लिहिलेले होते, म्हणजे ते मोदींच्या नावाने सुरू झाले आणि रा. स्व. संघाच्या नावाने संपले. आश्चर्यकारकरित्या या सर्व लेखांमध्ये जे लिहिले आहे, त्याचे साम्य ‘भारत तेरे तुकडे होंगे’ म्हणणारे जे ढोंगी निधर्मीवादी आहेत, त्यांच्या विचारांशी आहे...

‘फडणविशी’ आणखी मजबूत...

लोकसभेच्या महाराष्ट्रातील निकालांनी केंद्रात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाला बळ दिलंच परंतु महाराष्ट्रात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या एकहाती नेतृत्वावरही शिक्कामोर्तब केलं आहे. आता अवघ्या चार-पाच महिन्यांवर येऊन ठेपलेल्या विधानसभा निवडणुकांच्या दृष्टीने आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्या राजकीय कारकीर्दीच्या दृष्टीनेही महाराष्ट्रातील हे निकाल महत्वाचे ठरणार आहेत...

व्यापारायुद्धातील 'हुवावे'चा बळी

अमेरिका आणि चीन या जगातील दोन आघाडीच्या अर्थव्यवस्थांमधील व्यापारयुद्ध हा आता नवीन विषय राहिला नाही. रोज याबाबत आपण काही ना काही ऐकत असतो. अशीच एक घटना अमेरिका आणि चीन यांच्या या व्यापारयुद्धात घडली आणि जगातील सर्वात मोठी दूरसंचार कंपनी असलेली 'हुवावे' ही कंपनी यात भरडली गेली...

काळ्या सोन्याचा फसलेला शोध

‘खोदा पहाड निकला चुहाँ’ या हिंदीतील म्हणीप्रमाणे शेजारी पाकिस्तानसाठी ‘खोदा समुंदर, निकला कुछ नही’ असेच खेदाने म्हणावे लागेल...

नाशिक शहराचा मानबिंदू, भावबिंदू : राणी भवन

राणी भवन अर्थात स्वातंत्र्य लक्ष्मी राणी लक्ष्मीबाई भवन अशी गेली ६० वर्षे ओळख असलेली जिवंत अशी वास्तू जिवंत म्हणण्याचे कारण म्हणजे सतत चाललेली सेविकांची लगबग. तसेच समाज उत्थानासाठी नवनवीन कल्पनांचे व विचारांचे विचारमंथन चालणारी वास्तू अशी ही वास्तू आपली साठी पूर्ण करून एकसष्टीत अर्थातच शतकाकडे वाटचाल करते आहे. नाशिकमधील जुना आग्रा रोड किंवा अशोकस्तंभ इथे गेली साठ वर्षे मोठ्या दिमाखात उभी आहे. राणी भवन म्हणजे नाशिक शहराचा मानबिंदू, भावबिंदूच.....

मतदानासाठी ऑस्ट्रेलियाचा आदर्श

ऑस्ट्रेलियामध्ये गेल्या ९५ वर्षांत कधीही ९१ टक्क्यांपेक्षा कमी मतदान झाले नसल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे प्रगल्भ लोकशाही असणारा भारत आणि ब्रिटिश वसाहत असणारे ऑस्ट्रेलिया यातील मतदानाच्या टक्केवारीची संख्या निश्चितच विचार करण्यास प्रवृत्त करणारी आहे...

विविध धर्म प्रणालीतील चिह्नसंकेत

आपल्या लेखमालेच्या 'प्रतीके आणि चिह्न यांचा अभ्यास' या प्राथमिक उद्देशानुसार या पुढील काही लेखांत जगभरातील प्रचलित धर्मप्रणालींमधे स्वीकृत चिह्न आणि चिह्नसंकेतांचा अभ्यास समाविष्ट असेल. वाचकांनी प्रतिक्रिया द्याव्या ही नम्र अपेक्षा...!..

बाळाच्या त्वचेची काळजी घेताना...

बाळाची त्वचा ३० टक्के जास्त पातळ असते. तिची स्वच्छता राखणे, ती सुरक्षित ठेवणे महत्त्वाचे आहे, पण ते अतिशय मुलायमपणे केले गेले पाहिजे..

स्त्रियांच्या बाजारांचे आयाम...

सध्या रमजानचा पवित्र महिना आहे, पण मॉना ट्वाही हिने आपण ११ वर्षांचे असताना हजच्या यात्रेत आपले लैंगिक शोषण केले गेले, असे ट्विट केले...

सक्ती किती आवश्यक, किती अनावश्यक?

जीवनात शिस्त आणि सातत्य या नेहमीच यशप्राप्ती आणि सुरक्षिततेसाठी महत्त्वाच्या बाबी ठरत असतात. आधुनिक काळात दैनंदिन कामासाठी नागरिकांचा बराचसा अवधी हा प्रवासात व्यतीत होत असतो. शहराअंतर्गत प्रवासासाठी आजमितीस दुचाकीचा सर्रास वापर होताना दिसत आहे. दुचाकी चालविताना हेल्मेट आवश्यक आहे किंवा नाही, हा आजमितीस चर्चेचा मुद्दा ठरत आहे. ..

कैलासाचा वैश्विक वारसा

हिंदूंच्या तीर्थाटनामध्ये चारधाम यात्रा आणि कैलास-मानससरोवर यात्रेचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. कोट्यवधी हिंदूंना आयुष्यात एकदा तरी इथे जाऊन भगवंताचे दर्शन घ्यावेसे वाटते. हजारो वर्षांपासून, आपल्या पूर्वजांकडून चालत आलेला हा वारसा आपणही पुढे नेत आहोत, अशी भावनाही कित्येकांच्या मनात दाटून येते. चारधाम यात्रा वा कैलास-मानससरोवराची यात्रा केल्यानंतर पुण्य मिळते, मानसिक समाधात लाभते, अशी धारणा प्रत्येकच हिंदूच्या मनात विलसत असते. भगवंताचे निवासस्थान 'याचि देही-याचि डोळा' पाहायला मिळाल्याचा आनंदही सर्वांच्याच ..

महासत्तांचे मनोमिलन ?

जागतिक राजकारणाचे दोन ध्रुव म्हणजे अमेरिका आणि रशिया. भौगोलिकदृष्ट्या जरी दोन्ही बलाढ्य देश उत्तर गोलार्धात असले तरी राजकीयदृष्ट्या अगदी परस्परविरोधी विचारसरणी आणि कृती. भांडवलशाहीला कुरवाळणारा अमेरिका आणि साम्यवादाची कास धरणारा सोव्हिएत रशिया. १९९१च्या युएसएसआरच्या विघटनानंतर रशियाचे तुकडे झाले, रशिया आता संपला, शक्तिहीन झाला, असा एक जागतिक विचारप्रवाह रुढार्थाने पुढे आला. परंतु, जसजशी वर्षे पुढे सरत गेली, तसतसे रशियाने आपले जागतिक राजकारणातील नाणे किती खणखणीत आहे, याची जगाला वेळोवेळी प्रचिती दिली...

मृत्यूनंतरही जीवदान : अवयवदान श्रेष्ठदान

११ मे रोजी नाना पालकर स्मृती समितीच्या इमारतीमध्ये अवयवदान क्षेत्रातील तज्ज्ञ समाजसेवक अनिरूद्ध कुलकर्णी यांचे ‘अवयवदान’ या विषयावर मार्गदर्शनपर व्याख्यान आयोजित करण्यात आले होते. अवयवदान हा विषय तसा गंभीरच. या व्याख्यानामध्ये काय असेल बरं... असा अंदाज घेत असताना वाटले की, मृत्यू, त्यानंतरची नातेवाईकांची होरपळ, अवयवदान म्हणजे काय? किंवा मृत्यू आणि कायद्याची जड गंभीरता या व्याख्यानामध्ये नक्की असेल असे वाटले. पण हे व्याख्यान म्हणजे मानवाच्या मृत्यूनंतरही त्याला लाभलेल्या जीवदानाच्या अद्भुत शक्तीविषयीचे ..

‘झोपडीतली कला’ जगाच्या कॅन्व्हासवर !

वारली चित्रसंस्कृतीचे आणि मशे परिवाराचे नशीब पालटले. एका दुर्लक्षित जमातीतील कलेला व वारली जमातीला मशे यांनी प्रतिष्ठा मिळवून दिली. आदिवासी पाड्यांवर झोपडीच्या चार भिंतीतली बंदिस्त कला त्यांच्या प्रयत्नांनी जगाच्या कॅन्व्हासवर पोहोचली !..

धार्मिक उत्सवाचे सामाजिकीकरण

सोप्या शब्दांत डॉक्टर सतीश नाईक मधुमेह आणि तत्संबंधित गोष्टी समजावून सांगत होते. कशाप्रकारे विविध ठिकाणी जाऊन तेथील व्यक्तींचा मानसिक, शारीरिक आणि त्यांच्या व्यवसायाचादेखील अभ्यास करून मधुमेहाची कारणे आणि त्यासंबंधीचे त्यांचे चाललेले संशोधन सांगत होते. ..

मशीद कर आणि कट्टरता

जर्मनीत पुन्हा एकदा मशीद कर किंवा मशीद टॅक्स लावण्याच्या चर्चेने जोर पकडला आहे. मशीद कर लावण्याचा उद्देश इस्लामिक संस्थानांचे परकीय मदत वा अर्थपुरवठ्यावरील अवलंबित्व कमी करणे, हा आहे...

जाणीव असू दे 'स्व-संकल्पने'ची

'स्व-संकल्पना' म्हणजे स्वत:बद्दलचे मूल्यनिर्धारण करणे. स्वत:विषयी तटस्थ आकलन करता येणे, खूप कठीण आहे. आपण जगाकडे पाहतो, तेव्हा आपण स्वत:च्या दृष्टिकोनातून पाहत असतो. आपण केंद्रस्थानी राहून जगाविषयी व इतर माणसांबद्दल परीक्षण करत असतो. ते खूप सोपे काम आहे, पण ते वस्तुनिष्ठ नक्कीच नाही. कारण, दुसर्‍यांचे परीक्षण शेवटी आपल्या मतांवर वा कधीकधी आपल्या सोयीनुसारच आपण करत राहतो. त्यात न्यायाचे पैलू असतील असे नाही. म्हणूनच सर्वप्रथम माणसाला 'स्व-संकल्पने'ची स्पष्टता समजली पाहिजे...

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग १८

होमियोपॅथीक केसटेकिंग’ हा संपूर्ण होमियोपॅथीक चिकित्सेचा मुख्य पाया किंवा आधारस्तंभ आहे. या केसटेकिंगचे अनन्यसाधारण महत्त्व ज्या चिकित्सकाला कळले, त्याने रुग्णाच्या रोगनिवारणाची अर्धी लढाई जिंकली असे म्हटले जाते. ..

सुप्रजा भाग-१०

गर्भवतीमध्ये गर्भावस्थेत विविध बदल सतत होत असतात. हे बदल फक्त शारीरिक नसून मानसिक व भावनिकही असतात. गर्भाच्या वाढीनुसार गर्भवतीचे शरीर स्वत:मध्ये बदल करीत असते. हे बदल घडत असताना काही त्रासदायक लक्षणे गर्भिणीला बेजार करतात. अशा त्रासांबद्दल आजच्या लेखातून जाणून घेऊया...

अफगाणिस्तानातील ‘अमंगल’

अमेरिकेच्या तालिबानशी शांततेच्या वाटाघाटी सुरू असताना, एका अफगाणी माजी महिला पत्रकाराच्या दिवसाढवळ्या झालेल्या हत्येने महिलांच्या सुरक्षिततेचा, त्यांना मिळणार्‍या एकूणच दुय्यम वागणुकीचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे...

सिंगापूरचा आदर्श घेणे आवश्यक

सिंगापूरच्या संसदेने दोन दिवसांच्या चर्चेअंती नुकताच खोटी बातमी प्रकाशित केल्यास शिक्षेची तरतूद असणाऱ्या कायद्यास मंजुरी प्रदान केली आहे. या कायद्यामुळे ऑनलाईन मीडियाला चुकीची माहिती सुधारणे किंवा हटविण्याची संधी प्राप्त होणार आहे...

रंगांच्या दुनियेतील चिह्न आणि चिह्नसंकेत ; पांढरा रंग

पांढरा रंग स्पष्टपण, शुद्धता, पावित्र्य आणि तारुण्य याचा संकेत देत असतो. व्यक्तिनिष्ठ धारणेत हा रंग उत्साहित करतो आणि संतुलित आरोग्य आणि मनःस्वास्थ्याचे निःशब्द प्रतीक असतो. पृथ्वीचा उपग्रह चंद्र, आठवड्यातील सोमवार आणि राशीचक्रातील कर्क राशी, या सर्वांचे हा प्रतीक-चिह्न आहे. एखादे उत्पादन वापरासाठी किती सुलभ आणि सुरक्षित आहे, हे सांगण्यासाठी जाहिरातीत पांढरा रंग प्रामुख्याने वापरला जातो. वजन कमी करण्यासाठी घ्यायचे एखादे औषध, कमी उष्मांक असलेले उत्पादन, दुग्धजन्य पदार्थ याच्या जाहिराती आणि वेष्टनावर ..

भारताची ‘इंधन सुरक्षा’

भारताची ‘इंधन सुरक्षा’ मजबूत करण्याकरिता येणाऱ्या सरकारला अनेक उपाययोजना कराव्या लागतील. यावर निर्णय लवकरात लवकर घेतले जातील, अशी अपेक्षा आहे. हे उपाय त्वरित पुढच्या एक ते पाच वर्षांमध्ये आणि त्यापुढील येणाऱ्या काळामध्ये घ्यावे लागतील. या सगळ्यांमध्ये सामान्य नागरिकांची भूमिका ही महत्त्वाची ठरणार आहे. आपल्याला जेवढे शक्य असेल, तेवढे इंधन वाचवून आपण देशाची इंधन सुरक्षा मजबूत करण्याकरिता सरकारला मदत करू शकतो...

उ. कोरियाला रशियाची फूस?

किम नुकतेच रशिया भेटीवरून परतले होते आणि शिवाय रशियाकडूनच आयात केलेल्या ‘इस्कंदर’ क्षेपणास्त्राची ही चाचणी असावी, असा एक कयासही पुढे आला आहे...

झऱ्यातून झरझरे गोदामाई...

आजमितीस नदीचे प्रदूषण ही एक बिकट समस्या म्हणून समोर येत आहे. मात्र, नद्यांचे प्रदूषण हे मानावामार्फत तिच्या पात्रात टाकण्यात येणाऱ्या कचऱ्यापेक्षा तिच्या उदरात मानवाने आपल्या स्थापत्यकलेसाठी दाखविलेल्या कलांचा परिपाकच जास्त आहे. याचे उदाहरण म्हणून नाशिकची गोदावरी नदी हे एक उत्तम उदाहरण आहे. गोदावरी नदीचे अभ्यासक आणि गोदा प्रदूषण मुक्तीसाठी लढा देणारे देवांग जानी यांच्याशी याबाबत खास बातचीत केली असता, गोदेच्या अंतरंगाचे एक एक विलक्षण पदर उलगडत गेले. यातूनच गोदेच्या प्रदूषणाचे नेमके गमक उलगडत गेले...

उद्योजकतेचे बीज विद्यार्थीदशेतच...

विद्यार्थ्यांना शालेय जीवनापासूनच अर्थशास्त्राची आणि ‘उद्योजकता’ या विषयाची ओळख करून न दिल्याने केवळ ‘नोकरी’ हेच ध्येय त्यांच्यासमोर राहते. या पारंपरिक विचारांना छेद देत नितीन पोतदार (कॉर्पोरेटलॉयर) आणि अजिंक्य पोतदार (कॉर्पोरेटलॉयर आणि सीए) यांनी स्थापन केलेली ’मॅक्सप्लोर’ ही संस्था विद्यार्थ्यांना त्यांच्यातील उद्योजक गवसण्यासाठी मदत करत आहे. उद्योजक होण्याचे स्वप्न मुलांच्या मनावर बिंबवण्यासाठी आणि त्यांना कक्षेबाहेर विचार करण्यासाठी मार्गदर्शन करणार्‍या या ’मॅक्सप्लोर’विषयी.....

नोकरी की गुलामी?

मुस्लीम देशांमध्ये डोळे बंद करून कामधंदा करायला जाणाऱ्या गरजू-गरीब मुस्लीम बांधवांबद्दल चर्चा करायची आहे. हैदराबादमध्ये तर मुस्लीम कोवळ्या मुलींचा म्हाताऱ्या अरबांशी निकाह लावणे, त्यानंतर तो अरब जेव्हा भारतात येईल, तेव्हा ‘बिबी’ बनून राहणे, नंतर देहविक्रीच्या धंद्याला लागणे हे गरीब मुस्लीम मुलींचे प्राक्तन बनले आहे...

रविंद्रनाथ टागोर जयंती विशेष : जाणून घ्या पहिल्या भारतीय नोबेल पारितोषिक विजेत्याच्या या गोष्टी

साहीत्य देशपातळीवरून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेणाऱ्या आणि भारतातील पहीले नोबेल पारितोषिक विजेते असणाऱ्या रविंद्रनाथ टागोर यांची आज १५८ वी जयंती आहे. त्यांचा जन्म ७ मे १८६१ रोजी कोलकाता येथील जोरासंको येथे झाला. बंगाली दिनदर्शिकेनुसार त्यांचा जन्मदिवस ९ मे रोजी साजरा केला जातो. रविंद्रनाथ टागोर केवळ कवी नसून एक चित्रकार, लेखक आणि संगीतकारही होते...

फेसबुकच्या 'जगात' डोकावताना

भारताचा विचार केल्यास आज भारतात तब्बल ३० कोटी लोक फेसबुक वापरतात. आपल्या लोकसंख्येच्या मानाने हा आकडा आपल्यासाठी कमी वाटत असला तरी या भारतातील फेसबुक वापरकर्त्यांच्या एक स्वतंत्र देश बनवल्यास तो देश जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या देशांच्या यादीत चौथ्या क्रमांकाचा देश होऊ शकतो..

चिनी देहव्यापाराचा ना‘पाक’ मार्ग

पाकिस्तानी मुलींना चीनमध्ये देहव्यापार करण्यासाठी पैशाचे, लग्नाचे आमिश दाखवून नेण्याचे प्रकार मध्यंतरी प्रचंड वाढले होते. काही पाकिस्तानी एजंटच्या माध्यमातून स्वस्तात पाकी मुलींची खरेदी केली जाते आणि त्यांना चीनमध्ये वेश्याव्यवसायात ढकलले जाते. यातील आणखी एक धक्कादायक प्रकार म्हणजे, या मुली मुस्लीम नाहीत, तर अल्पसंख्याक ख्रिश्चन समुदायातील मुलींना भक्ष्य बनविले जाते...

‘एव्हरेस्ट’ नावाची कचराकुंडी

निसर्गावर प्रेम करणाऱ्या आणि निसर्गभाव जोपासणाऱ्या पर्यटकांपेक्षा ऐपत आहे म्हणून शेखी मिरवणारे हौशी पर्यटक नेपाळमध्ये जास्त येताना दिसतात आणि याचा पुरावा म्हणजे या परिसरात साचणारा कचरा...

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-१७

रुग्ण कसा बघतो, त्याची तक्रारी सांगताना होणारी डोळ्याची हालचाल फार महत्त्वाची ठरते. कारण, असे म्हटले जाते की, डोळे हे कधीही खोटे बोलत नाहीत. म्हणूनच डोळ्यातील भाव जाणण्याचे कौशल्य चिकित्सकाला आत्मसात करावे लागते...

अंतकाळीचे कोणी नाही...

दुसऱ्याला तुच्छ मानणारी ही मंडळी न्यायालयातील न्यायधीश नाहीत किंवा देवस्वरूप नाहीत. म्हणूनच 'जग हे सुखाचे, दिल्या-घेतल्याचे बा अंतकाळीचे कोणी नाही' या संत तुकारामांच्या उक्तीप्रमाणे आपण दुसऱ्याचे व्यर्थ अवडंबर आपल्याआयुष्यात माजवू नये हे खरे. वास्तवाची कास कधी सोडू नये...

नाच हृदया आनंदे...

ज्या नेपाळमध्ये अजूनही महिलांना दुय्यम वागणूक दिली जाते, नाचगाणे महिलामुलींसाठी नाहीच, असा समज असताना, बंदनाच्या या नृत्यविक्रमामुळे एक सकारात्मक संदेश नेपाळी समाजातही आपसूकच गेला आहे...

ऐतिहासिक पाऊलखुणांची कर्जत-कोंडाणे लेणी

रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुका ऐतिहासिक आहे; कारण दहिवली गावातील विठ्ठल मंदिर पंचायतन, कडाव गावातील बाल दिगंबर व वैजनाथचे शिवशंकर ही पेशवेकालीन मंदिरे साक्ष देतात आणि आजही ग्रामस्थांची श्रद्धास्थाने आहेत. परंतु, थेट दोन हजार वर्षे जुनी लेणी जेव्हा उल्हास नदीच्या काठी राजमाचीच्या घेऱ्यात कोरली गेली तेव्हा मात्र कर्जतचा इतिहास प्राचीन ठरला. याच कोंडाणे लेण्यांविषयी प्रस्तुत लेखात आपल्याला आढावा घ्यायचा आहे...

शहरी माओवाद आणि उपाययोजना

खूप आधीपासून माओवाद्यांनी शहरी भागात आपली पाळेमुळे प्रयत्नपूर्वक रुजवली आहेत. शहरी माओवादी गटातील काही म्होरक्यांना आता अटक झाली आहे. त्यामुळे समाजाला लागलेली ही कीड संपेल, अशा भ्रमात कोणीच राहू नये. अजूनही प्रकाशात न आलेले, तपास यंत्रणेच्या कक्षेत न आलेले असंख्य शहरी माओवादी आपल्या आसपास वावरत असतील...

‘एक्झिट पोल’चा सुगावा?

आजवर लाखांच्या फरकाने जिंकण्याची सवय लागलेली होती आणि मागल्या खेपेस चार विधानसभा मतदारसंघात पिछाडीवर पडावे लागलेले होते, आज त्यात फारसा फरक पडलेला नव्हता आणि अधिकच वातावरण तापत गेले, आपले म्हणावे अशा राजकीय मित्रांनीही दगाफटका करण्याचा विडा उचललेला असेल, तर मनात शंकेची पाल चुकचुकणारच. पण कितीही झाले तरी पराजयाची तयारी करूनच लढत द्यायची असते. इंदिराजी, वाजपेयी यांसारखे दिग्गजही इथल्या मतदाराने पराभूत करून दाखवले आहेत. त्यांच्या तुलनेत बारामती, शरद पवार किंवा सुप्रिया सुळे कोणी अफाट व्यक्तिमत्व नाहीत. ..

लिखित साहित्यातील चिन्ह संकेत...!!

विविध संस्कृतीतील विविध धर्म प्रणालीतील अशा अनेक भावना-श्रद्धा-संकल्पना धारण करणारा, दिवसाच्या २४ तासातील रात्रीचे १२ तास आपली सोबत करणारा, अन्य कोणत्याही रंगांपेक्षा आपल्या दैनंदिन जीवनात व्यापक उपस्थिती असलेला भारतीयांचा आवडता कृष्णवर्ण काळा रंग!..

पुराचित्रांचे ‘भीम’संशोधक पद्मश्री डॉ. हरिभाऊ वाकणकर

मानववंशाचा हजारो-लाखो वर्षांचा प्राचीन इतिहास, अश्मयुगापासून घडत आलेली त्याची वाटचाल हा नेहमीच सामान्यजनांच्या कुतूहलाचा व शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचा विषय राहिला आहे. भारतातही मानवाच्या प्राचीन इतिहासाच्या खुणक्षा अनेक ठिकाणी सापडल्या आहेत. प्रमुख भारतीय पुरातत्त्व संशोधकांपैकी ज्यांचं नाव अतिशय आदरानं जगभर घेतलं जातं, असे डॉक्टर हरिभाऊ तथा विष्णु श्रीधर वाकणकर यांच्या जन्मशताब्दीच्या निमित्ताने त्यांनी केलेल्या प्रचंड कार्याचा आढावा घेणारा हा लेख.....

अ‍ॅबे-किम भेटीची चर्चा

कोरियन द्वीपकल्पापासून जवळपास एक हजार किमीच्या अंतरावर असणाऱ्या जपानबरोबर द. कोरियाचे उत्तम संबंध आहेत, पण एकाधिकार, हुकूमशाहीने कायम बंदिस्त राहिलेल्या उ. कोरियाशी जपानचे संबंध कायमच तणावयुक्त राहिले. हेच संबंध आगामी काळात सुधारण्यासाठी जपानचे पंतप्रधान शिंजो अ‍ॅबे इच्छुक असल्याचे समजते...

अ‍ॅबे-किम भेटीची चर्चा

कोरियन द्वीपकल्पापासून जवळपास एक हजार किमीच्या अंतरावर असणार्‍या जपानबरोबर द. कोरियाचे उत्तम संबंध आहेत, पण एकाधिकार, हुकूमशाहीने कायम बंदिस्त राहिलेल्या उ. कोरियाशी जपानचे संबंध कायमच तणावयुक्त राहिले. हेच संबंध आगामी काळात सुधारण्यासाठी जपानचे पंतप्रधान शिंजो अ‍ॅबे इच्छुक असल्याचे समजते. ..

प्रमोद महाजन आणि त्यांचे भाषण कौशल्य...

भारतीय जनता पक्षाचे 'चाणक्य' प्रमोद महाजन यांची आज पुण्यतिथी. भाजपचे महत्वाचे नेते म्हणून त्यांची ओळख भारतभर आहे...

ग्लेशियर वाचवा, जग जगवा!

पाण्याच्या तीव्र टंचाईने जगभरातील देश चिंतेत आहेत. कधीकाळी भूभागासाठी युद्धे होत. पुढे तेलसाठ्यांसाठी युद्धे झाली. पण, येणाऱ्या काळात पाण्याच्या साठ्यांसाठी युद्धे होतील, असे भयानक चित्र सध्या दिसते. या पार्श्वभूमीवर हिमालय पर्वतशिखरांवरील बर्फाच्छादित आवरणाचे महत्त्व फार आहे. कारण, पर्वतराजींवरील हे बर्फाच्छादित आवरण, ज्याला ‘ग्लेशियर’ म्हटले जाते, ते ग्लेशियर माणसाला पाणीपुरवठा करणारे महत्त्वाचे साधन आहे. सध्या वाढत्या तापमानामुळे, प्रदूषणामुळे या ग्लेशियर्सचे विघटन होत आहे. ते वितळत आहेत...

वर्ल्ड पासवर्ड डे : तुम्ही हा पासवर्ड वापरत नाहीना

डिजिटल दुनियेत प्रत्येक वेबसाईट, अॅप वापरण्यासाठी लॉगिन आणि पासवर्डची आवश्यकता असते. तर जाणून घ्या आज वर्ल्ड पासवर्ड डे दिनानिमित्त काही टीप्स.....

क्रूरकर्मा बगदादी जिवंत?

अबू बक्र अल बगदादीचा जन्म 28 जुलै,1971 साली इराकमधील सलाद्दिनमध्ये झाला. बगदादीचे खरे नाव इब्राहिम अव्वाद इब्राहिम अल-बद्री. बगदादीने इस्लामिक स्टडीजमध्ये ‘डॉक्टरेट’ पदवी मिळवली असून तो स्वतःला प्रेषित महंमद पैगंबरांचा वंशजही म्हणवतो...

महाराष्ट्र दिन विशेष : घडवू जलसमृद्ध राज्य

शिवरायांच्या या लढवय्या मातीला संघर्षाचा इतिहास आहे. मात्र, आता त्याच मातीसाठी पुन्हा एकदा सामाजिक चळवळ उभी करण्याची गरज आहे...

माणुसकीचे नंदनवन माय अ‍ॅक्टिव्हिटी सेंटर, जुन्नर

समाजातील दुर्बल, गरीब, वंचित मतिमंद मुलांसाठी काम करण्याच्या उद्देशाने २०१२ मध्ये ‘माय अ‍ॅक्टिव्हिटी सेंटर’ची स्थापना विकास घोगरे यांनी केली. या सेंटरमध्ये २२ मतिमंद मुले शिकत आहेत, तर १४ जणं निवासी शिक्षण घेत आहेत...

राजनिवृत्ती आणि राज्यारोहण

जपानच्या पडझडीपासून ते त्याच्या ‘फिनिक्स भरारी’पर्यंत या देशात राजेशाहीची भूमिका कायम महत्त्वाची राहिली. मात्र, राजेशाहीची तब्बल २६०० वर्षांची परंपरा असलेल्या या देशात आता राजाने वयोमानापरत्वे निवृत्ती घेतली आहे. ..

संघर्ष जन्मानंतरचा...

संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये एका हिंदू पिता व मुस्लीम मातेच्या नऊ महिन्यांच्या मुलीला नियम बदलून जन्मप्रमाणपत्र दिले आणि जगभरात हा चर्चेचा विषय झाला...

ड्रॅगनच्या नीतीमागे नेमके कारण काय?

आज भारताचे सक्षम असणारे परराष्ट्र धोरण, इस्लामिक देशांच्या व्यासपीठांवर भारताच्या परराष्ट्रमंत्र्यांची असणारी उपस्थिती, आपल्या नैतिक सीमांचे उल्लंघन करणारी पाक नीती, महासत्तेसह जगातील प्रमुख देशांत आज वाढलेले भारताचे प्राबल्य, संरक्षण सामग्रीसह अंतराळाची सुरक्षा करण्याकरिता भारताने प्राप्त केलेली सज्जता अशा अनेकविध बाबींनी चीनला नतमस्तक होण्यासाठी भाग पाडले असण्याची शक्यता आहे...

रंगांच्या दुनियेतील चिह्न आणि चिह्नसंकेत

विद्वान, व्यासंगी, गंभीर अशा आपल्या खऱ्या व्यक्तिमत्त्वाने समाजात प्रभाव पाडणाऱ्या आणि तसे असल्याचा आव आणून तसा देखावा निर्माण करणाऱ्या अशा दोन्ही प्रवृत्तींच्या लोकांना जांभळा रंग प्रिय असतो. सत्ता, खानदानी उमदेपणा, विलासी वृत्ती आणि महत्त्वाकांक्षा असे नैसर्गिक गुणधर्म आणि अशा प्रवृत्ती अनेक व्यक्तींमध्ये दिसून येतात...

श्रीलंका स्फोटांनंतर सागरी सुरक्षा आणि सतर्कतेची गरज

खेदजनक अनुभवावरून अंमलबजावणी सुस्त, अकार्यक्षम व खूप उणिवा ठेवणारी आहे, ज्यांचा उपयोग दहशतवादी/देशद्रोही करतात. आशा करूया की, वर्तमान योजनांची अंमलबजावणी निकडीने हाती घेतली जाईल, ज्यामुळे सागरी सुरक्षा सशक्त होईल. भारतीय नौदल, भारतीय तटरक्षक दल, पोलीस, गुप्तवार्ता संस्था आणि निरनिराळी सरकारी मंत्रालये यामध्ये समन्वय असणे, ही काळाची गरज आहे...

बदलापूरच्या ‘समरशेड्स’

दि. २५ एप्रिलपासून तर ९ मेपर्यंतच्या १५ दिवसांच्या कालावधीत दोन प्रतिथयश कलाकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन सुरू झालेले आहे. त्यापैकी एक कलाकार प्रा. राहुल थोरात हे सर ज. जी. उपयोजित कला महाविद्यालयाचे अधिव्याख्याते आहेत...

वैद्यकीय सेवा देणारे ड्रोन

घाणासारख्या देशात ड्रोनद्वारे वैद्यकीय सेवा सुरू झाली, ही महत्त्वाचीच घटना. ड्रोन सेवेद्वारे किमान वेळात औषधे पोहोचविल्याने रुग्णांच्या आजारांत व आयुष्यात नक्कीच फरक पडेल...

राज, तुम्ही नाशिकला काय दिले?

यावेळच्या लोकसभा निवडणुकांत कोणत्याही राजकीय पक्षाला अथवा पक्षाच्या राजकीय धोरणांना विरोध झालेला पाहावयास मिळाला नाही. अपवाद केवळ पंतप्रधान नरेंद्र मोदी. राज्यात मोदींवर टीका करण्यात सर्वात जास्त आघाडीवर होते ते म्हणजे महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे...

कॉर्पोरेट गिफ्टिंग उद्योगातला पॉवरफूल उद्योजक

'रुद्रा क्रिएशन्स'ला लवकरच १७ वर्षे पूर्ण होतील. आज ‘रुद्रा क्रिएशन्स’ची उलाढाल काही कोटी रुपयांच्या घरात आहे. ४० हून अधिक लोकांना ‘रुद्रा क्रिएशन्स’ कंपनी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रोजगार देते. आपल्या यशाचं सारं श्रेय संजय पवार आपले भाऊ, पत्नी प्रीती, मोठे साडू, मित्रपरिवार, कंपनीची टीम आणि ग्राहक यांना देतात...

जेट जमिनीवर...

‘जेट एअरवेज’च्या बंद होण्यामुळे १५ हजार कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्या गेल्या. यातल्या फार थोड्यांना इतर विमान कंपन्यांत नोकरी मिळेल. पण, फार मोठ्या संख्येने कर्मचारी बेकार झाले. ही संख्या प्रत्यक्ष कर्मचाऱ्यांची. सुमारे ६० हजार अप्रत्यक्ष कर्मचाऱ्यांना याची झळ बसली आहे. त्यामुळे सुमारे ३५ वर्ष कार्यरत असलेली कंपनी बंद पडणे म्हणजे अर्थव्यवस्थेस हे किती ताण देणारे आहे? तेव्हा, नेमकी ‘जेट एअरवेज’ जमिनीवर का आली? त्याचा शेअर बाजारावर काय परिणाम झाला? याचा आढावा घेणारा हा लेख.....

इमरानचा गोल गोल भूगोल

पाकिस्तानचे समाजकारण धार्मिक अतिरंजकतेच्या कायद्यात गुरफटले आहे, तर राजकारण दहशतवादामध्ये गुंतले आहे. अशा देशाच्या पंतप्रधानाला आपण काय बोलतोय, काय नाही याचे भानच नसेल...

होय, डासांचा नायनाट होऊ शकतो!

डास हा कीटक आज जागतिक समस्या बनली आहे. यामुळे जगभरात लाखो लोक मलेरिया, डेंग्यू, पीतज्वर आणि चिकुनगुनिया सारख्या आजारांना बळी पडतात. या आजारांपासून संरक्षण व्हावे यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेबरोबरच अनेक देश आपापल्या पातळीवर प्रयत्नशील आहेत...

युक्रेनचा राष्ट्र‘नायक’

४१ वर्षीय विनोदवीर वलोडिमिर जेलेंस्की लवकरच युक्रेनच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची शपथ घेतील. होय, एका ‘कॉमेडियन’च्या हाती आता युक्रेनच्या ‘पॉलिटिकल’ चाव्या असतील, म्हणूनच तो सर्वार्थाने ठरला आहे युक्रेनचा नायक, युक्रेनचा महानायक...

सुप्रजा भाग-९

पहिल्या तीन महिन्यांत गर्भाच्या अवयव निर्मितीवर अधिक भर असतो. विविध अवयव गर्भाच्या शरीरात तयार होत असतात. दुसऱ्या तीन महिन्यांमध्ये अवयवांची निर्मिती पूर्ततेस येते. पहिल्या तीन महिन्यांमध्ये गर्भिणी असल्याचे प्रतीत होत नाही. पण, पाचव्या महिन्यापासून वाढलेला आकार नीट समजतो. चौथ्या ते सहाव्या महिन्यापर्यंत गर्भाशयाची वाढ ओटीपोटात अधिक होते. गर्भाची आकृती खूप वाढत नाही. पण, विविध अवयव जे आधी धूसर असतील ते आता सुस्पष्ट होऊ लागतात...

आता श्रीलंकेतही जिहाद?

रविवारी चर्चला ज्यांनी लक्ष्य केले, ते ‘इसिस’, ‘अल कायदा’ किंवा ‘नॅशनल तौहिद जमात’ यांपैकी कोणी असू शकते. अथवा तिघांच्या हातमिळवणीतूनही हा प्रकार घडलेला असू शकतो. कारण, रविवारी ख्रिस्त्यांचा ‘ईस्टर संडे’ होता आणि इस्लाम व ख्रिस्त्यांचे वैर शेकडो वर्षांपासूनचे आहे...

आता श्रीलंकेतही जिहाद?

रविवारी चर्चला ज्यांनी लक्ष्य केले, ते ‘इसिस’, ‘अल कायदा’ किंवा ‘नॅशनल तौहिद जमात’ यांपैकी कोणी असू शकते. अथवा तिघांच्या हातमिळवणीतूनही हा प्रकार घडलेला असू शकतो. कारण, रविवारी ख्रिस्त्यांचा ‘ईस्टर संडे’ होता आणि इस्लाम व ख्रिस्त्यांचे वैर शेकडो वर्षांपासूनचे आहे...

उष्णतेचा त्रास आणि सनबर्नवरील प्रथमोपचार

अधिक काळ घराबाहेर राहिल्यामुळे हिट एक्झॉर्शन आणि सनबर्नचा त्रास होऊ शकतो. म्हणूनच या दोन्ही संदर्भात प्रथमोपचाराची माहिती करुन घेणे आवश्यक आहे...

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-१६

रुग्णाची बोलण्याची पद्धत व वागण्याची पद्धतही रुग्णाची स्वत:ची असते. त्याच्या चैतन्यशक्तीची असते. हीच पद्धत मग रुग्णाची शारीरिक व मानसिक स्थिती जाणून घेण्यासाठी फार महत्त्वाची ठरते...

कलिंगची पुनरावृत्ती

भगवान महावीर यांची जयंती नुकतीच साजरी झाली. त्याच वेळी अमेरिकास्थित टॅमी हर्बेस्टर या महिलेने जैन धर्माची दीक्षा स्वीकारत जैन साध्वी म्हणून आपले कार्य सुरू केले आहे. त्या जैन साध्वी होणाऱ्या अमेरिकेतील पहिल्या महिला ठरल्या आहेत...

माओवाद्यांचा वाढता हिंसाचार

देशातील प्रत्येक गाव माओवादापासून मुक्त व्हावे, असा संकल्प करण्याची आज आवश्यकता आहे. माओवादाविरुद्धची लढाई ही अशी अनेक आघाड्यांवर आणि दीर्घकाळ लढावी लागणार आहे. तशी दृष्टी आणि क्षमता राजकीय नेतेमंडळींनी दाखविली, तरच ‘बुलेट’च्या विरोधात ‘बॅलट’ प्रभावी ठरेल. असे सगळे राजकीय पक्ष आणि नेते जे माओवाद्यांच्या विरुद्ध लढण्यास तयार नाही, यांना जनतेने मतदान न करून धडा शिकवायला हवा...

पुन्हा एकदा संघ आणि गांधीजी

ग्रामविकास, सेंद्रिय शेती, गोसंवर्धन, सामाजिक समरसता, मातृभाषेत शिक्षण आणि स्वदेशी अर्थव्यवस्था तसेच जीवनशैली या महात्मा गांधीजींच्या प्रिय व आग्रहाच्या क्षेत्रात संघ स्वयंसेवक मन:पूर्वक सक्रिय आहेत. हे वर्ष महात्मा गांधीजींच्या १५०व्या जयंतीचे आहे. त्यांच्या पवित्र स्मृतीला विनम्र आदरांजली.....

गाईच्या हृदयाच्या झडपांनी धावणारा मॅरेथॉन प्रशिक्षक

वयाच्या ५३व्या वर्षी ५७ मॅरेथॉन स्पर्धा पूर्ण केलेल्या शिकागोच्या मार्क बसियाकचे वैशिष्ट्य म्हणजे वयाच्या ४०व्या वर्षी त्याचे हृदय निकामी झाले. त्यानंतर शस्त्रक्रियेच्या माध्यमातून त्याच्या हृदयात गाईच्या हृदयाच्या झडपा बसविण्यात आल्या. त्यामुळे त्याच्या हृदयाची क्षमता वाढली. आज तो दररोज दहा किमी पळतो. शिवाय त्याला रक्तदानाचीही आवड आहे. त्याने आजपर्यंत सहा गॅलन म्हणजे २० लीटर रक्तदान केले आहे. वैद्यकशास्त्रात येणारा काळ हा ‘स्टेम सेल’ संशोधनाचा आहे. त्यादृष्टीने वरील घटना महत्त्वाची ठरणार आहे...

रंगांच्या दुनियेतील चिह्न आणि चिह्नसंकेत

भारतीय ध्वजातील सगळ्यात वरचा आणि पहिला रंग भगवा, नारिंगी किंवा केशरी. याला इंग्रजीमध्ये ‘ऑरेंज’ आणि ‘सॅफ्रॉन’ अशी दोन संबोधने आहेत. प्राचीन भारतीय धर्म संस्कृती, भारतीय समाजजीवन, भारतीय राजकारण, भारतीय परिधान आणि रसना या सर्व संदर्भात अत्यंत महत्त्वाचा रंग. पुरुषांचा फेटा-कुर्ता-धोतर-उपरणे आणि स्त्रियांच्या साड्या आणि अन्य परिधाने अशा सर्व ठिकाणी स्वीकृत असा हा रंग. निवडणुकीच्या आजच्या काळात सर्वात जास्त लोकप्रिय आणि त्याचवेळी अप्रिय असा हा केशरी रंग...

सीमोल्लंघन करणारी वैद्यकीय सेवा

आरोग्य समस्येशी झगडत असणार्‍या कोणत्याही रुग्णाची शुश्रूषा करणे, हेच एका वैद्यकीय व्यावसायिकाचे कार्य असते आणि त्याने ते करावे, अशी अपेक्षा समाजाची असते. राष्ट्रसीमेचे सीमोल्लंघन करत आपले वैद्यकीय कर्तव्य बजावणारे आणि माणुसकी जोपासणारे डॉक्टर म्हणून नाशिक येथील डॉ. भरत केळकर यांचे कार्य काहीसे वेगळे पण वैद्यकीय व्यवसायातील अनेकांना मार्गदर्शक ठरावे असे आहे. १९८४ साली डॉ. भरत केळकर यांनी नाशिक येथे अस्थिरोगतज्ज्ञ म्हणून आपल्या वैद्यकीय व्यवसायास सुरुवात केली. मानवता जपणे आणि सचोटीने रुग्णाची शुश्रूषा ..

जाता-येता...

‘बदलणे’ या प्रक्रियेतून सगळेजणच जातात. या प्रत्येक बदलात आपण बर्‍याच गोष्टी शिकत असतो. बदलती माणसे, बदलते देश, बदलते वारे या सगळ्या प्रवासात माणसांना एक वेगळीच दृष्टी प्राप्त होते. हाच बदल आमूलाग्र आहे. ‘विंचवाचे बिर्‍हाड पाठीवर’ या उक्तीसारखे सतत घर बदलण्याचा योग नशिबी आला. कारण, माझे वडील साखर कारखान्यात नोकरीला होते. त्यामुळे सतत घर बदलावे लागत असे. टेम्पोतून घरातील सामानाची ने-आण करत असल्यामुळे ‘टेम्पो’ हा या प्रक्रियेतील महत्त्वाचा भाग बनला. टेम्पोवरील रंगीबेरंगी भडक रंगसंगती, त्यावरील वेगवेगळी ..

इस्लामिक देशांमधील आजची स्त्री

१९९६ ते २००१ या काळात तालिबान्यांमुळे अफगाण स्त्रियांसाठी जगणे म्हणजे दुसरे नरकच झाले. शोषित, वंचित, पीडितांच्या सीमा ओलांडून गुलामांपेक्षाही भयंकर जीणे या स्त्रियांच्या नशिबी आले...

पख्तुनीस्तान मांगे ‘आझादी’

शक्तिशाली पंजाबी मुस्लिमांकडून सैन्यशक्ती, प्रशासकीय ताकद आणि लोकशाही दंभाच्या बळावर नियंत्रित केल्या जाणार्‍या पाकिस्तानातून नेहमीच आझादीचे नारे ऐकायला मिळतात. तुकड्यातुकड्यांत- छिन्नविछिन्न होऊन विखुरण्याच्या दिशेने वेगाने वाटचाल करणार्‍या पाकिस्तानच्या प्रेमाचे गोडवे गाणारे भारतातही आहेतच, त्यांनी ही स्थिती पाहावी आणि भारताशी एकनिष्ठ राहावे. तेच त्यांच्या हिताचे ठरेल...

निर्भिड पत्रकारितेचा सन्मान

जगभरात माध्यमांवर असे अनेक भ्याड हल्ले झाले. पण, असा क्रूर हल्ला यापूर्वी माध्यमांनी, जगानेही कधी पाहिला नव्हता आणि परवा याच वृत्तपत्राला वृत्तांकन आणि पत्रकारांनी दाखवलेल्या धाडसासाठी अमेरिकेच्या प्रतिष्ठित ‘पुलित्झर’ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले...

समाजवृद्धीतून जोपासली कर्तव्यभावना

धकाधकीच्या आयुष्यात समाजसेवेचे व्रत अखंडपणे जोपासणार्‍या डोंबिवलीतील ‘मराठा हितवर्धक मंडळा’ला नुकतीच ५३ वर्षे पूर्ण झाली आहेत. सांस्कृतिक वैभवतेचा वारसा जपणार्‍या डोंबिवलीत मराठा बांधवांनी या मंडळाची स्थापना केली. या संस्थेची आजवरची वाटचालही गौरवशाली ठरली आहे...

समाजाचं करू उत्थान!

एखादी संस्था उभी राहते ती केवळ लोकांच्या सहकार्यानेच. लोक, समाज हा त्याच्या मूलस्थानी असतो. समाज आपल्याला घडवतो, तेव्हा आपण त्या समाजाचे कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे देणं लागतो. समाजाचे ऋण कोणत्याही प्रकारे फेडण्याचा प्रयत्न करणं आणि ते फेडणं महत्त्वाचं असतं. कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यामध्ये असणार्‍या आंबोली या लहान गावात एका तरुणाने वयाच्या २५ व्या वर्षी स्वत: व्यवसाय निर्माण केला व त्यातून संपूर्ण सिंधुदुर्ग व रत्नागिरी जिल्ह्यातील अनेक मागास, खेड्यातील लोकांना रोजगार मिळवून दिला. ‘आंबोली टुरिझम’ ..

सुहास्य तुझे मनास मोही...

असगर गोंडवी यांचा हा शेर, कोणाला माहिती असेल, कोणाला नसेलही... पण, असगर गोंडवी यांनी ज्या अंदाजात हा शेर कागदावर उतरवला, म्हणजे ‘हसले असे कोणी की, कळ्यांत प्राण फुंकले... ओठ हलले असे की, वनी सुमन बहरले...’ काहीसा असाच अर्थ होतो.....

जशी मनं, तशी घरं...

खरंच कळेल का कधी लोकांना की, घर कधी ५० हजारांचे नसते किंवा कोट्यवधींचे नसते, ते असते माणसांच्या मनातले घर, तिथे राहणार्‍या माणसांचे घर, थकलेल्या, भागलेल्या मनाला विश्राम देणारे घर, आकाशात भरारी घेऊ पाहणार्‍या मनाला पंख देणारे घर...

आता ‘सुदान स्प्रिंग’

‘अरब स्प्रिंग’च्या पावलावर पाऊल टाकत उत्तर-पूर्व आफ्रिकेतील सुदान देशातही अशीच एक क्रांती होऊ घातली आहे. या जनक्रांतीची आता ‘सुदान स्प्रिंग’ म्हणूनच जागतिक स्तरावर दखल घेतली जात असून सुदानसाठी वर्तमानकाळ हा सामाजिक आणि राजकीयदृष्ट्या अत्यंत संवेदनशील म्हणावा लागेल...

क्षयरोगाचे समाजशास्त्र भाग १

क्षयरोग अतिप्राचीन आजार असून मानवाला इ. स. ५००० वर्षांपूर्वीच्या वैदिक युगातही त्याचे अस्तित्व ज्ञात होते. ‘क्षय’ म्हणजे ‘झीज’ होणे. क्षयरोगात शरीराची हळूहळू झीज होऊन अखेर शरीर अस्थिपंजर बनते. परिणामी, रुग्ण दगावतो. ‘मायक्रो बॅक्टेरियम ट्युबरक्युलोसिस’ जीवाणूंच्या संसर्गामुळे उद्भवणारा हा आजार सुरुवातीला फुप्फुसांना होतो. यालाच ‘फुप्फुसाचा क्षयरोग’ म्हणतात...

खाण्याशी संबंधित मनोविकार आणि त्यांचा किडन्यांवर होणारा परिणाम!

खाण्याशी संबंधित मनोविकार हे जीवनशैलीशी निगडित असतात असे बरेचदा गृहीत धरले जाते. मात्र, हे गंभीर, प्राणघातक आजार असून त्यातून टोकाची निराशा निर्माण होऊन त्याचा व्यक्तीच्या एकूणच तब्येतीवर विपरित परिणाम होऊ शकतो. ..

होमियोपॅथीक तपासणी - केस टेकिंग भाग - १५

होमियोपॅथी तज्ज्ञाचा मुख्य उद्देश हा रुग्णाच्या आजाराचा मुख्य व केंद्रीय अडथळा म्हणजेच आजाराचे मूळ शोधणे हा असतो. रुग्ण सांगत असलेल्या अनेक तक्रारींमधून व भरपूर लक्षणांमधून केंद्रीय अडथळा शोधून काढणे ही खरोखरच एक कला आहे...

विचार करणे आवश्यक

ज्या देशात महिला लोकप्रतिनिधींची संख्या जास्त आहे. त्या देशातील महिला या गृहकृत्यदक्ष नाहीत किंवा त्यांना काही समस्या नाहीत असा त्याचा अर्थ होत नाही. तर, तेथील समाजमन आणि पुरुष मन यांनी महिलांना मोकळीक दिली आहे...

लोकशाही बळकटीकरणासाठी मतदान हीच बाबासाहेबांना श्रद्धांजली

मतदारांनो, कुठल्याही आमिषाला बळी पडू नका. आपल्या मताची किंमत करू नका. हा मतदानाचा मौल्यवान हक्क प्रत्येक मतदाराने राष्ट्रीय कर्तव्य म्हणून बजवून आपली भारतीय लोकशाही अधिकाधिक मजबूत करावी, म्हणजे हीच खरी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना आदरांजली ठरेल...

जा जरा पूर्वेकडे...

पंतप्रधान मोदींच्या नेतृत्वाखाली आज पूर्वोत्तर राज्यं संपर्कतारुपी नौकेत स्वार झाली आहेत खरी. मात्र, ही नौका पैलतीरी लावण्यासाठी दुर्दम्य इच्छाशक्ती, चिकाटी, मेहनत आणि प्रचंड संसाधनांची गरज आहे. येथे आपल्याला राजकीय औदासिन्य, प्रशासनिक अडखळे, खडतर भौगोलिक परिस्थिती आणि आर्थिक चणचण अशा चार आघाड्यांवर लढावं लागणार आहे. वाहतूक, व्यापार, पर्यटन आणि डिजिटल संपर्कता या सर्वाचं अंतिम ध्येय मानवी मनांमध्ये संपर्कता प्रस्थापित करणं हेच आहे आणि ते साध्य होईपर्यंत हे अभियान पूर्णत्वाला आलं असं म्हणता येणार नाही! ..

सामाजिक न्याय आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

कोट्यवधींना ‘माणूस’ म्हणून जीवन देणाऱ्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची आज जयंती. त्या अनुषंगाने ‘सामाजिक न्याया’ची संकल्पना पाहूया. आज समाजामध्ये विविध घटना, कायदे पारित होताना पाहतो. त्यामध्ये शोषित, वंचित समाज, दुर्बल समाजघटक, ज्यांना दिव्यांग म्हटले जाते ते शारीरिक अपंगत्व असलेले, किंवा मानसिक शिथिलता असलेले, तृतीय पंथीय तसेच महिला या साऱ्यांच्या हिताची चिंता जर कोणी केली असेल, तर ती डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे नुसते विचारच नव्हे, तर ‘जगणे’ आणि ‘सामाजिक न्याय’ या दोन गोष्टी ..

रंगांच्या दुनियेतील चिह्न आणि चिह्नसंकेत ...!!

आपली रंगांच्या दुनियेतली भ्रमंती काही आठवडे सुरूच राहणार आहे. आता वसंत ऋतूची रंगीत तालीम झाली आहे आणि त्याचीही रंगांची उधळण थक्क करणारी असेल. आता गावागावात आणि शहराशहरात, सगळी पाने झडून फुलांनी फुललेला लाल आणि पांढरा पांगारा, रंगीत पक्षांना आकर्षित करतो आहे. मे महिन्याच्या अखेरीस पावसाच्या प्रतीक्षेत गुलमोहर, लाल-गुलाबीपासून शेंदरी रंगांच्या छटांनी समृद्ध होईल. पावसाच्या पहिल्या सरींनी मृद्गंधासह झाडांवरील हिरव्या रंगांच्या प्रत्येक पानावर अगणित छटांचे अनोखे प्रदर्शन भरेल...

आशयगर्भ कलाकृतींचे प्रदर्शन

कुठलीही कलाकृती निर्माण होताना काही पद्धती वा पायर्‍यांचा अवलंब करावा लागतो. ही प्रत्येक पायरी ही त्या कलाकृतीची सौंदर्याभिरुची वाढवित असते. या सर्व पायर्‍या जर चपखलपणे बसवता आल्या किंवा जपता आल्यास ती कलाकृती रसिकमान्य ठरते. मग ती कलाकृतीही एखादे पेन्टिंग असो, एखादे त्रीमित शिल्प असो की साधं रेखांकन असो... सातत्य, नियमितपणा, रंगाकारांचे संकल्पन आणि आकर्षक रचना या वर त्या कलाकृतीबाबतची स्मृतिप्रवणता अवलंबून असते...

कोकणच्या समुद्र किनार्‍याला साथ गोदेची !

कोकण हा प्रदेश महाराष्ट्र व गोवा या दोन राज्यात येतो. कोकणची भूमी निसर्ग सौंदर्याने नटलेली आहे. माडांच्या बागा, आंबे, सुपारी, केळीच्या बागा, फणस, काजू, कोकमाची झाडे आणि डोंगरउतारावर केलेली भातशेती..... ..

‘पद्मश्री’च्या निमित्ताने

‘लोककला’ म्हणजे काय हे न कळण्याच्या वयात मी मधुबनी चित्रशैलीतील चित्र पाहिल्याचं आठवतं. १९७०च्या दशकात प्रसिद्ध असलेल्या ‘धर्मयुग’ साप्ताहिकात मधुबनी शैलीतील चित्र व लेख आल्याचं आठवतं. घरात वडिलांना चित्रकलेची आवड व ते चांगली चित्रं काढत असल्याने दिनानाथ दलाल व रघुवीर मुळगावकर यांनी मासिकांच्या मुखपृष्ठांवर काढलेल्या चित्रांचा बराच मोठा संग्रह घरी होता. बाकी ही आजूबाजूला मी जी चित्रं पाहत होते त्यापेक्षा हे मधुबनी शैलीतील चित्र खूप वेगळं तरीही छान आणि परिणामकारक असलेलं मला आजही स्वच्छ आठवते...

भारतीय उद्योगातला 'स्पार्क' - 'इंडोस्पार्क'

संदीप इंगळे यांनी काळाची पावलं ओळखून एका वेगळ्या उद्योगात हात घातला. काँक्रिट कटिंगचा. या व्यवसायात मनुष्यबळ महत्त्वाचे असते. यासाठी इंगळेंनी संघबांधणी केली. बेल्लारी येथील एका प्रकल्पामध्ये २५० टन काँक्रिट अवघ्या ३६ तासांत कापण्याचे आव्हानात्मक काम कंपनीने आत्मविश्वासाने पार पाडले. मुंबईच्या समुद्रात दीड मीटर खोल उतरून मुंबई पोर्ट ट्रस्टच्या समुद्राखालील बीम कटींग, कोयना धरणात पाणबुड्यांच्या साहाय्याने भोक पाडून वॉटरगेट बसविण्याचे आव्हानात्मक काम, ओडिशाच्या आयआयटी फॅक्टरीमधलं काम बंद न करता केलेलं ..

करकचाट्यात ‘गाफा’

इंटरनेटच्या शोधानंतर जगभरात एक नवीनच युग अवतरल्याचे गेल्या दोन दशकांत पाहायला मिळाले. मानवी आयुष्यात आमूलाग्र बदल झाला आणि इंटरनेटच्या शोधापूर्वी ज्या गोष्टी मॅन्युअली कराव्या लागत, त्या ऑनलाईन करता येणे शक्य झाले. कोणत्याही वस्तूच्या खरेदीसाठी प्रत्यक्ष दुकानात जाणे गरजेचेच होते. मित्र-मैत्रिणीदेखील प्रत्यक्ष आयुष्यात भेटी-गाठी घेतल्या तरच होत असत. परंतु, इंटरनेटने या सगळ्यालाच मोडीत काढले...

चीनचा छुपा वसाहतवाद

चीन ‘बेल्ट रोड’च्या नावाखाली पाकिस्तान, श्रीलंकेसारख्या देशांचा याच ‘बेल्ट’ने गळा आवळून आधुनिक वसाहतवादाचा हा छुपा खेळ खेळताना दिसतो...

कौशल्याधारित प्रशिक्षण देणारे ‘बेजॉन देसाई फाऊंडेशन’

सशक्त भारत निर्माणासाठी कौशल्याधारित शिक्षण व प्रशिक्षण याची शालेय स्तरावर गरज असल्याने हे कार्य केले जात आहे. शाळाबाह्य मुले बेरोजगार होऊ नयेत आणि भारताची सक्षम असणारी शक्ती ही बेरोजगारीच्या विळख्यात सापडून ती लोप पाऊ नये यासाठी फाऊंडेशनद्वारे या कार्याची संकल्पना राबविली जात आहे...

अमेरिका-इराण संघर्षाला नवे वळण

जगाने महायुद्धे तसेच शीतयुद्धे अनुभवली आहेत. त्यामध्ये अमेरिका आणि इराणचा संघर्ष हा कोणत्या वळणावर जगाला नेईल, हा चिंतेचा विषय आहे...

घर पाहावे बांधून

छोटीशी रोपटी लावली व कौतुकाने त्याकडे पाहिले, हातांनी बनविलेल्या वस्तू लावल्या म्हणजे खूप पैशांची उधळण करायची गरज नाही. पण घर सजवताना जीवंतपणा टिकवायचा, माणुसकी जोपासायची, माया-ममता उधळायची यातच तर घराचे घरपण आणि राहणाऱ्यांचे शहाणपण...

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-१४

डॉ. हॅनेमान यांनी 'ऑरगॅनॉन ऑफ मेडिसीन' या ग्रंथातील समास क्र. ८३ मध्ये सांगून ठेवले आहे की, हॉमियोपॅथीक तपासणीच्या वेळी हॉमियोपॅथीक चिकित्सकाने पूर्वग्रहदूषित असता कामा नये व आपली सर्व ज्ञानेंद्रिये सजग ठेवावीत...

सुरुवात लोकशाहीच्या नव्या युगाची

मालदीवमध्ये गेल्या काही काळात अस्थिरता निर्माण झाली होती. वृत्तपत्रे व वाहिन्यांवर बंदी, आणीबाणी, अशा परिस्थितीतून देश जात होता. आता शांतता प्रस्थापित व्हावी, यासाठी प्रयत्न करणार असल्याचे नाशीद यांनी जाहीर केले...

नवविचारांच्या नांदीचा सूर्योदय

आजवरच्या नेपाळच्या इतिहासात एव्हरेस्टवर चढाई केलेल्या चार हजार शेर्पांच्या वारसांत अद्याप कोणत्याही विधवा महिलेने एव्हरेस्ट सर करण्याचा किंवा वाटाड्या म्हणून आपले कार्य पार पाडण्याचा साधा प्रयत्नदेखील केलेला नाही..

निळ्या रंगाची न्यारी दुनिया

निळ्या रंगांच्या अनेक छटांच्या वापरामुळे विविध अर्थ आणि संदर्भ सूचित केले जातात अथवा अनेक संवेदनांसाठी वापरले जातात. अ‍ॅक्वा आणि अ‍ॅक्वामरीन ही छटा पाण्यासाठी, तर नेव्ही ही छटा सागरी सैनिकांसाठी, अझूर आणि सेरुलिअन या आकाशासाठी, कोबाल्ट ही छटा एका धातूसाठी, तर पर्शियन आणि इजिप्शियन या छटा प्राचीन संस्कृतींचा परिचय देतात...

भाषातज्ज्ञ डॉ. अविनाश बिनीवाले

मराठी, हिंदी, संस्कृत, सिंधी, गुजराती, बंगाली, आसामी या भारतीय भाषांबरोबरच इंग्रजी, जर्मन, रशियन, फ्रेंच या युरोपीय भाषांचे अभ्यासक असलेल्या अविनाश बिनिवाले यांच्याविषयी.....

वायुदलाची युद्धसज्जता

भारतीय वायुदलातील लढाऊ विमानांच्या संख्येने धोक्याची पातळी गाठली असून वायुदलात तातडीने नवी लढाऊ विमाने सामील केली नाहीत, तर भविष्यात चीन आणि पाकिस्तानकडून उद्भवणाऱ्या संकटाला तोंड देणे अवघड होईल. संरक्षणदलाच्या दृष्टिकोनातून संरक्षण उद्योग आणि निर्यात या बाबींकडे गांभीर्याने लक्ष दिले गेले पाहिजे...

ब्रुनेईच्या सुलतानाचा शरिया

सध्या ब्रुनेई चर्चेत आहे, तो तिथल्या सुलतानाने केलेल्या शरिया कायद्याच्या अतिरेकामुळे. शरिया कायदा काळानुरूप आहे की नाही ही गोष्ट अलहिदा. पण, या कायद्यानुसार ब्रुनेईचे जनजीवन चालले आहे...

‘मॅचमेकर’ तुंबा

टनसारख्या देशात राहणारी तुंबा गोंडल ही अशाच एका प्रकरणाची शिकार बनली आहे. ‘इसिस’च्या जाळ्यात अडकलेली तुंबा पश्चात्तापानंतर आता एका नव्या आयुष्याची भीक ब्रिटनकडे मागत आहे. ..

जगाच्या मानगुटीवर भुकेचा वेताळ

येमेन, डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ कांगो, अफगाणिस्तान, बांगलादेश, म्यानमार, सीरियासह आफ्रिका खंडामध्ये ही समस्या भीषण आहे. एकट्या आफ्रिका खंडात ७.२ कोटी लोक अन्नटंचाईने ग्रस्त..

चिनी फंडाचा पाकी पंगा

‘चीन-पाकिस्तान इकॉनॉमिक कॉरिडॉर’ अर्थात ‘सीपेक’ प्रकल्पासाठी चीनने दिलेला निधी इतर कामांसाठी पाकिस्तान सरकारने वापरल्याची माहिती समोर आली आहे...

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-१३

काही लोक थंडीमध्येसुद्धा पंखा पूर्ण वेगावर ठेवतात व वातानुकूलित यंत्रसुद्धा वापरतात. कारण, त्यांना अजिबात थंडी लागत नाही. या उलट काही लोक भर उन्हाळ्यातही जाडे पांघरूण, गोधडी किंवा ब्लँकेट घेऊन झोपतात व त्यांना पंखासुद्धा सहन होत नाही...

लहान मुलांमधील हृदयविकार आणि निदान

१०० पैकी एका मुलाला हृदयविकार असतो. मात्र, प्रौढांमध्ये होणाऱ्या हृदयविकारांहून हे आजार वेगळे असतात. बाळ आईच्या पोटात असताना त्याचे हृदय सामान्य पद्धतीने विकसित न झाल्यामुळे हे विकार उद्भवतात. मुलांमधील हृदयविकाराचे निदान लवकरात लवकर होणे महत्त्वाचे आहे. हृदयातील निदान न झालेला दोष वाढू शकतो आणि काही महिन्यात किंवा वर्षात त्यावर शस्त्रक्रिया करणे शक्य होत नाही. दोष कोणत्या प्रकारचा आहे यावर हे अवलंबून असते. त्याचप्रमाणे हा दोष सुधारला गेला नाही, तर मुलाची वाढ अनेक मार्गांनी खुंटते...

पण मन मानत नाही...

जगातील प्रत्येक व्यक्तीची एक स्वत:ची अशी ओळख असते. म्हणूनच ‘मै ऐसा क्यु हूं?’ हा प्रश्न आपल्या सगळ्यांना वेळोवेळी पडतो. इतर लोकं ज्या गंभीर गोष्टी सहज झेलतात, ते आपल्याला का पेलत नाहीत, हा जटील प्रश्न मानसशास्त्राने खूप वेळा घुसळला आहे. पण, त्याचे अमूक उत्तर मिळालेले नाही आणि मिळणारही नाही...

एक लढवय्या राष्ट्रपती...

राष्ट्रपतिपदी आरुढ होण्याबरोबरच जुजाना यांचे नाव जगभरातील कोणत्याही देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान वा राष्ट्रपतींच्या यादीतही सामील झाले...

जयंती विशेष : डॉ. हेडगेवार यांच्या जीवनातील 'हे' दोन प्रसंग तुम्हाला प्रेरित करतील...

रा.स्व.संघाचे संस्थापक डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार यांचा जन्म नागपूरमध्ये १ एप्रिल १८८९ रोजी झाला. पेशाने डॉक्टर असणारे हेडगेवार जन्मापासूनच राष्ट्रभक्तीच्या विचारांनी प्रेरित होते. रा.स्व.संघाचे स्वयंसेवक नाना पालकर यांनी त्यांच्या बालपणाबद्दलच्या काही अशा घटनांचा उल्लेख केला कि, ज्यामुळे त्यांच्या व्यक्तीमत्वाची ओळख होते. त्यांच्या जीवनातील ते दोन महत्वाचे प्रसंग पालकर यांच्या शब्दातून.....

मैत्री सागराशी...

'The Academic Advisors' या संस्थेतर्फे पुण्यात आणि अन्य काही भागांत 'सागरमित्र' हा शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांकरवी प्लास्टिक संकलन करण्याचा एक स्तुत्य उपक्रम राबवला जातो आहे. मुलांचे सागराशी, म्हणजेच सध्याच्या प्लास्टिक प्रदूषणग्रस्त समुद्री परिसंस्थेशी भावनिक नातं जोडण्याचाही प्रयत्न यातून होतो आहे. त्या निमित्ताने उपक्रमाचे सहसंस्थापक विनोद बोधनकर यांची घेतलेली ही विशेष मुलाखत...

तापली धरणी, उसळला सागर

२०१५च्या पॅरिस करारानुसार सगळ्याच देशांच्या तापमानाची पातळी ही औद्योगिक युग सुरू होण्यापूर्वीच्या तापमानापेक्षाही २ अंश सेल्सिअसने कमी ठेवण्यावर एकमत झाले होते. प्रत्येक देशाने आपले हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन कमी करण्याबरोबरच जीवाश्म इंधनाच्या वापरावरही मर्यादा आणण्याचे कबूल केले होते...

रंगांच्या दुनियेतील चिह्न आणि चिह्नसंकेत

मागील लेखात आपण ‘लाल’ या प्राथमिक रंगाचा परिचय आणि त्याचे विविध चिह्नसंकेतही जाणून घेतले. रंगांच्या दुनियेत लाल, पिवळा आणि निळा हे तीन मूलभूत आणि प्राथमिक रंग आहेत, याचाही उल्लेख केला होता. लाल रंगानंतर त्याच्या विरोधी गटातला रंग आहे हिरवा. हिरवा विरोधी गटात अशासाठी की लाल रंगाच्या अगदी विरुद्ध दृश्य संकेत, हा हिरवाच देत असतो...

कल्पना हेच भविष्याचे चलन : डॉ. सुरेश हावरे

“कल्पना हेच भविष्याचे चलन आहे. म्हणूनच, कल्पनेला 'कॅच' करता आलं पाहिजे. आपल्या प्रत्येकाच्या डोक्यात विविध कल्पना येतात आणि जातात. पण, त्या आपण 'कॅच' करत नाही. म्हणून आधी कल्पना पकडता आली पाहिजे,” असे बहुमूल्य विचार डॉ. सुरेश हावरे यांनी दै. 'मुंबई तरुण भारत'च्या नुकत्याच संपन्न झालेल्या 'मुक्त संवाद' कार्यक्रमातील मुलाखती दरम्यान बोलताना व्यक्त केले. ..

चहाच्या मळ्यातील सहकाराचा सुगंध

चहाचे मळे म्हटले की, आपसुकच डोळ्यासमोर पहिले चित्र उभे राहते ते पारंपरिक वेशभूषेत चहाची नाजूक पानं अगदी खुबीने खुडणाऱ्या आणि पाठीला टांगलेल्या टोपीत अलगद जमा करणाऱ्या आसामी महिलांचे...

शेवटी काय?

'रुजवात' या वर्षभरापूर्वी सुरु झालेल्या लेखमालिकेतील हा शेवटचा लेख. या माध्यमातून, विकासाच्या मानसशास्त्राविषयीचे माझे अनुभव, माझी विचारधारा मांडता आली. मानवी विकासाचा बहुअंगी परामर्श घेता आला. काही समाजविधायक विषयांना स्पर्श करता आला याचा मनापासून आनंद आहे...

सागरी सुरक्षेसाठी कामरी

नाशिक येथे सेंट्रल हिंदू मिलिटरी एज्युकेशन सोसायटीच्या अंतर्गत कान्होजी आंग्रे मेरीटाईम रीसर्च इन्स्टिट्यूटने (कामरी) जागतिक पटलावर सागरी क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात संशोधन करण्याचे ध्येय समोर ठेवले आहे. सागराची, सागर किनाऱ्याची सुरक्षा, सागरी व्यापारउदीम आदी बाबींवर सर्वंकष पद्धतीने संशोधन व जागृती करणे, हाच कामरीचा उद्देश आहे...

मोगलान रंगाकृती

लहानपणापासून आलेले कटु अनुभव म्हणूनच मोगलान श्रावस्ती यांच्या प्रत्येक पेंटिंगद्वारे व्यक्त होतात. मात्र, ते अनुभव नकारात्मक नसून बुद्धांच्या तत्त्वांचा अवलंब केल्यामुळे ते सकारात्मकतेतून अभिव्यक्त झालेले दिसतात...

चिनूक - बस नाम ही काफी है!

भारतीय वायुसेना फक्त लढाईत आणि सीमेवरच नव्हे, तर पूर-भूकंप अशा आपत्कालीन स्थितीतही कार्यरत असते. अशा मिशनमध्ये अचूक पद्धतीने लोकांना वाचवताना किंवा जीवनावश्यक सामग्री पोहोचवताना चिनूकचा वापर केला जाऊ शकतो...

पाकची ‘कौमी मिठाई’

पाकिस्तानची ‘कौमी मिठाई’ म्हणजे राष्ट्रीय गोडाचा पदार्थ कुठला असावा? पर्याय होते फक्त तीन. जिलेबी, बर्फी आणि गुलाबजाम. जेमतेम २२ कोटी लोकसंख्येच्या या देशात ट्विटरवर केवळ १५ हजार, १४७ पाकिस्तानींनी आपला कौल दिला तो गुलाबजामला..

दुतोंडी ड्रॅगनसाठी सापळा

संयुक्त राष्ट्रात मसूद अझहरला दहशतवादी ठरविण्यात खोडा घालणार्‍या चीनला अमेरिकेने दणका देत बुधवारी प्रतिबंधात्मक कारवाई करण्याचा प्रस्ताव ठेवला. फ्रान्सनेही याला संमती दर्शवल्याने आता पाकिस्तानसह चीनसमोर मोठा पेच निर्माण झाला आहे. मसूद अझहरला आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी घोषित करण्यापासून वाचविण्याचा प्रयत्न करणार्‍या चीनसमोर आता अमेरिकेचे आव्हान निर्माण झाले आहे...

हा कोणता धर्म?

जगातही या ना त्या कारणाने इस्लाम धर्माभोवतीचे नव्हे, तर त्या शब्दाभोवतीचे वादळ सातत्याने उठते आहे. सध्या युरोपियन देशांमध्ये याबाबत मंथन होताना दिसते. ..

एक होतं ग्रंथालय...

१२० वर्षे जुनी असलेली व महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जडणघडणीत मोलाची भूमिका निभावणाऱ्या मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाला सध्या संकटांच्या मालिकेला सामोरे जावे लागत आहे. संस्थेच्या पदाधिकाऱ्यांवर आर्थिक गैरव्यवहार, भ्रष्टाचार,नियमबाह्य कारभार आदींचे रोज नव्याने गंभीर आरोप होत आहेत. एवढ्या मोठ्या आणि जुन्या संस्थेची ही दुरवस्था का झाली, यामागील नेमके गौडबंगाल काय, याचा दै. ‘मुंबई तरूण भारत’ने घेतलेला हा मागोवा.. ..

कार्यकारिणी आणि ‘साधारण सभे’च्या अधिकृततेवरही प्रश्नचिन्ह

१२० वर्षे जुने असलेल्या व महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जडणघडणीत मोलाची भूमिका निभावणार्‍या मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाला सध्या संकटांच्या मालिकेला सामोरे जावे लागत आहे. संस्थेच्या पदाधिकार्‍यांवर आर्थिक गैरव्यवहार, भ्रष्टाचार, नियमबाह्य कारभार आदींचे रोज नव्याने गंभीर आरोप होत आहेत. एवढ्या मोठ्या आणि जुन्या संस्थेची ही दुरवस्था का झाली, यामागील नेमके गौडबंगाल काय, याचा दै. ‘मुंबई तरुण भारत’ने घेतलेला हा मागोवा.....

कागदी सीमारेषांचीही चिनी चीड

जगाचे बाकी काहीही होवो, ते काहीही विचार करो, आपला विचार, आपला देश, आपली जमीन हेच सर्वोच्च असा हा आत्मकेंद्री विचार. अजूनही चीन त्याच पुरातन भूमी पादाक्रांत करण्याच्या मानसिकतेत अडकलेला दिसतो...

रुदनाची नि:शब्द भाषा

रूदन जसे दुसऱ्यांमध्ये आपुलकीची भावना निर्माण करतेच, तसे जी व्यक्ती रडत असते तिलाही रडल्यानंतर बरे वाटते. जे लोक अतीव अडचणीच्या काळात रडतात, त्यांना आपले मन मोकळे करता येते. किंबहुना, रडल्यानंतर आपले मन हलके झाले असे त्यांना आवर्जून वाटते. अर्थात, रडू आवरणाच्या व्यक्तींची भावना व्यक्त करण्याची क्षमता कमी असते असेही म्हणता येत नाही...

सुप्रजा भाग-८

नऊ महिन्यात गर्भाच्या होणाऱ्या एकूणच वाढीची माहिती आपण मागील लेखांतून जाणून घेतली. स्त्री शरीरात गर्भ वाढतेवेळी त्या स्त्रीच्या म्हणजेच, गर्भवतीच्याही शरीरात बदल घडत जातात. हे बदल केवळ शारीरिक नसून मानसिक आणि भावनिकही होत असतात. या सगळ्या बदलांबद्दल आजच्या लेखांत जाणून घेऊया...

ड्रॅगनला धक्क्याची गरज

चीनची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने निर्यातीवर अवलंबून आहे. प्रचंड अनुदानांच्या माध्यमातून चीनने जगभरातील बाजारपेठांवर आपली हुकूमत प्रस्थापित केली. चीनच्या या कृतीने मात्र जगातील अन्यत्रच्या उत्पादन क्षेत्राला मोठा तोटा झाला, ज्याचा प्रभाव भारतीय उद्योग-व्यवसायांवरही पडला...

होमियोपॅथीक तपासणी केस टेकिंग भाग-१२

अत्याधुनिक उपकरणे हल्ली जशी वरदान आहेत तशीच ती शापदेखील आहेत. मोबाईल, लॅपटॉप, संगणक यांच्या अतिवापरामुळे अतिप्रमाणात टीव्ही पाहण्यामुळे निद्रानाश होऊ शकतो...

मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाची खरी घटना कोणती ? : भाग १

१२० वर्षे जुने असलेल्या व महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जडणघडणीत मोलाची भूमिका निभावणार्‍या मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाला सध्या संकटांच्या मालिकेला सामोरे जावे लागत आहे. संस्थेच्या पदाधिकार्‍यांवर आर्थिक गैरव्यवहार, भ्रष्टाचार, नियमबाह्य कारभार आदींचे रोज नव्याने गंभीर आरोप होत आहेत. एवढ्या मोठ्या आणि जुन्या संस्थेची ही दुरवस्था का झाली, यामागील नेमके गौडबंगाल काय, याचा दै. ‘मुंबई तरुण भारत’ने घेतलेला हा मागोवा... ..

रंगोत्सवात रंगत आणणारी रहाड संस्कृती

होळीनंतर पाच दिवसांनी येणारा रंगपंचमीचा सण नाशिकमध्ये मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात येतो. नाशिकमध्ये असलेल्या रहाड संस्कृतीमुळे या रंगांच्या सणाची रंगत अधिकच खुलत असते. त्यातच शनी चौक, दिल्ली दरवाजा, तांबट लेन व तिवंधा येथील रहाड हे तर नाशिकचे भूषण म्हणून प्रसिद्ध आहेत...

मित्रों...

खरेच इथले भय संपत नाही, इतक्या वर्षांची सत्तासम्राज्ञी अशी रूसून कमळावर बसली. तिला सांगितले, ये, हा पंजा बघ पण ती ऐकायला तयार नाही. ..

सबांग... चीनची चिंता

पुलवामा हल्ल्यानंतर पाकिस्तानच्या चारी बाजूने नाड्या आवळण्यात भारताला यश आले असले तरीही चीनच्या पाठिंब्यामुळे पाकिस्तानच्या कुरापती आणि पडद्यामागील राजकारण सुरूच आहे. डोकलाम प्रकरण, मसूद अझहरला दहशतवादी ठरविण्यात खोडा घालणार्‍या चीनला धडा शिकवण्यासाठी भारताने आता आणखी एक पाऊल उचलले आहे. इंडोनेशिया सरकारच्या मदतीने ‘सबांग’ या बंदराची निर्मिती करण्याचा प्रयत्न भारताने सुरू केला आहे. हिंदी महासागरातील ताकद वाढविण्यासाठी भारताने हे पाऊल उचलले आहे. बेल्ट अ‍ॅण्ड रोड इनिशिएटिव्ह (बीआरआय) या प्रकल्पाला आव्हान ..

आता चीनविरोधात हवे कठोर धोरण!

इतर मित्र देशांचा वापर करून चीनविरोधात नवी आघाडी उघडली पाहिजे. गरजेच्या वेळी चीन जसा पाकिस्तानच्या मदतीला धावून येतो तसेच दक्षिण पूर्व आशियातील देश म्हणजे व्हिएतनाम, इंडोनेशिया या देशांचा वापर चीनविरोधात आघाडी तयार करण्यासाठी केला पाहिजे...

जीवन त्यांना कळले हो...

पालकत्वाबद्दल 'भूमिका' हा शब्द वापरताना माझ्या मनात एक विचार आला. एकाच कलाकाराने वेगवेगळ्या नाटकांतून वा चित्रपटांतून वेगवेगळी पात्रे उभी करावीत, तसे मुलांच्या वाढत्या वयानुसार पालकांना वेगवेगळ्या भूमिकांमध्ये प्रवेश करावा लागतो...

गोंयच्या संस्कारांचा ‘मनोहर’ आविष्कार

पर्रिकर महान होतेच. पण, गोमंतकीयांना ते कधी तेवढे महान वाटले काय? कदाचित नाही. कारण, त्यांच्या लेखी ते त्यांच्यातीलच एक होते. ‘आपला माणूस’ वाटत होते. त्यांच्यासारखे वागणारे पर्रिकर गोव्यात तेच एकटे होते असे नाही. असे अनेक पर्रिकर आजही गोव्यात आहेत आणि त्याचे एकमेव कारण त्यांच्यावर गोमंतकीय लोकजीवनाचे नकळत झालेले संस्कार...

रंगांच्या दुनियेतील चिह्न आणि चिह्नसंकेत

आपण सारेच खरं म्हणजे रंगभरल्या रंगीत जगात वावरत असतो. रंगांच्या संदर्भातल्या पारंपरिक लोकश्रुती-लोकोक्ती, विशिष्ट रंगांच्या वापराचे हेतू, उद्देश, जगभरातील लोकजीवनातील रंगांचे विविध अर्थ, निसर्गनिर्मित रंग आणि आधुनिक विज्ञानाने झालेले रंगांविषयीचे संशोधन अशा बरसणाऱ्या रंगांच्या असंख्य शाखा व उपशाखा आपल्या समोर उलगडत जातात. यांचा चिह्नसंकेतांच्या माध्यमातून केला जाणारा अभ्यास तर फारच मनोरंजक आहे...